Rode kevers met zwarte stippen zijn in Nederland vooral bekend als lieveheersbeestjes, maar er zijn meer soorten die dit opvallende patroon dragen. Het rode lichaam met zwarte vlekken dient als waarschuwingssignaal voor vijanden: het geeft aan dat het insect giftig of onaangenaam smaakt. Hieronder lees je welke soorten je in Nederland en België kunt tegenkomen, hoe je ze van elkaar onderscheidt en wat je eraan herkent.
Lieveheersbeestjes: de bekendste rode kevers met zwarte stippen
Het tweestippelig lieveheersbeestje en het zevenstippelig lieveheersbeestje zijn de twee soorten die de meeste mensen direct herkennen. Het zevenstippelig lieveheersbeestje (Coccinella septempunctata) heeft zeven zwarte stippen op een helderrode achtergrond en is in Nederland de meest voorkomende soort. Het tweestippelig lieveheersbeestje (Adalia bipunctata) is kleiner en heeft, zoals de naam zegt, slechts twee zwarte vlekken. Beide soorten eten bladluizen en zijn daardoor geliefd in tuinen.
Naast deze twee zijn er in Nederland nog tientallen andere lieveheersbeestjessoorten. Sommige zijn rood met meer stippen, zoals het tienstippelig lieveheersbeestje of het veerstippelig lieveheersbeestje. Het aantal stippen is een handig eerste aanknopspunt, maar let op: de kleur en het patroon kunnen binnen één soort variëren. Niet elk rood lieveheersbeestje met vier stippen is automatisch dezelfde soort.
Het aziatisch lieveheersbeestje: een veelzijdige indringer
Sinds het begin van de jaren 2000 is het aziatisch lieveheersbeestje (Harmonia axyridis) sterk opgerukt in Nederland en België. Deze soort is groter dan het zevenstippelig lieveheersbeestje en komt voor in opvallend veel kleurvarianten: van oranje met weinig stippen tot helderrood met twintig of meer zwarte vlekken. Het herkenningsmerkteken zit op het halsschild: daar zie je meestal een wit-zwart patroon in de vorm van een M of W. Het aziatisch lieveheersbeestje verdringt inheemse soorten en overwintert massaal in huizen, wat voor overlast kan zorgen.
De vuurwants: ook rood met zwart, maar géén kever
De vuurwants (Pyrrhocoris apterus) wordt vaak verward met een rode kever met zwarte stippen, maar is in werkelijkheid een wants en geen kever. Hij heeft een helder rood lichaam met een karakteristiek patroon van zwarte vlekken en zwarte lichaamsdelen. Je vindt de vuurwants vaak in grote groepen onder linden of kastanjes, waar ze zaden eten. Ze zijn niet gevaarlijk voor mensen of planten. Het verschil met een kever zie je aan de bouw: een wants heeft een platter lichaam en andere vleugels dan een kever.
Zo onderscheid je de soorten van elkaar
Het aantal stippen is het makkelijkste beginpunt. Gebruik daarna de grootte en de tekening op het halsschild als aanvullend kenmerk. Een handige vuistregel:
- 2 stippen, klein: tweestippelig lieveheersbeestje
- 7 stippen, middelgroot: zevenstippelig lieveheersbeestje
- Veel stippen, groot, M-tekening op halsschild: aziatisch lieveheersbeestje
- Plat lichaam, groepsgedrag, geen schilden: vuurwants (geen kever)
Een loep of macro-foto helpt enorm bij het tellen van stippen en het bekijken van het halsschild. Er bestaan ook determinatieapps zoals ObsIdentify, waarmee je een foto uploadt en direct een soortnaam terugkrijgt. Dat is zeker handig als je twijfelt tussen twee soorten.
Zijn rode kevers met zwarte stippen schadelijk?
De meeste rode kevers met zwarte stippen zijn onschadelijk voor mensen. Inheemse lieveheersbeestjes zijn juist nuttig: één lieveheersbeestje eet op een dag tientallen bladluizen. Het aziatisch lieveheersbeestje kan bij aanraking een geel vloeistofje afscheiden dat bij sommige mensen een huidirritatie veroorzaakt, maar ernstige gezondheidsklachten zijn zeldzaam. De vuurwants is volledig onschadelijk voor mensen, dieren en planten.
Zie je rode kevers met zwarte stippen in je tuin, dan is de kans groot dat je te maken hebt met een nuttige soort die bladluizen wegwerkt. Alleen het aziatisch lieveheersbeestje vraagt in grotere aantallen wat meer aandacht, omdat het binnenshuis kan opduiken en inheemse soorten kan verdringen. Voor de rest zijn deze opvallend gekleurde insecten welkome bezoekers.
