De coloradokever (Leptinotarsa decemlineata) is een van de bekendste plaaginsecten ter wereld, vooral gevreesd door aardappeltelers. Deze gestreepte kever vreet massaal aan aardappelplanten en kan een volledig gewas in korte tijd verwoesten. Hieronder lees je alles over hoe je de kever herkent, wat hij aanricht en hoe je hem bestrijdt.
Hoe ziet de coloradokever eruit?
De coloradokever is goed te herkennen aan zijn opvallende uiterlijk. Het diertje is circa 1 centimeter lang en heeft een geelachtig lichaam met tien zwarte strepen op de dekschilden, vandaar de Latijnse naam decemlineata (tien gestreept). Het halsschild is oranje-geel met zwarte vlekken. De larven zijn roodachtig van kleur met zwarte stippen aan de zijkanten.
De eieren worden in groepjes van twintig tot veertig stuks afgezet op de onderkant van bladeren. Ze zijn helder oranjegeel en vallen daardoor op als je de bladeren omkeert. Eén vrouwtje kan in haar leven honderden eieren leggen, wat de kever zo gevaarlijk maakt als plaag.
Wat eet de coloradokever en welke schade richt hij aan?
Colorado kevers eten vrijwel uitsluitend planten uit de nachtschadefamilie. Aardappelen zijn de voorkeursgasten, maar ook tomaten, paprika’s en aubergines staan op het menu. Zowel de volwassen kevers als de larven vreten aan het blad. Bij een zware aantasting blijven er alleen nog de kale stengels over, wat directe oogstderving betekent.
De kever is daarom niet alleen een probleem voor hobbytuiniers, maar zeker ook voor professionele aardappeltelers. Een onbehandeld perceel kan door een plaag van coloradokevers een groot deel van de oogst verliezen. In Europa, waaronder Nederland en België, staat de coloradokever op de lijst van quarantaineorganismen die meldingsplichtig zijn.
Levensloop en verspreiding
De coloradokever is oorspronkelijk afkomstig uit Mexico en het zuidwesten van de Verenigde Staten. Daar leefde hij aanvankelijk op wilde nachtschadeplanten. In de negentiende eeuw breidde hij zich via aardappelculturen snel uit over Noord-Amerika en bereikte begin twintigste eeuw Europa. Inmiddels is de kever verspreid over vrijwel heel Europa en grote delen van Azië.
De levenscyclus verloopt in vier stadia: ei, larve, pop en volwassen kever. In warme zomers zijn er in Nederland en België twee generaties per jaar mogelijk. De kever overwintert als volwassen dier in de bodem, vaak op twintig tot dertig centimeter diepte. Zodra het voorjaar aanbreekt en de temperatuur stijgt, kruipt hij omhoog en begint meteen te eten en te paren.
Colorado kevers bestrijden: wat werkt?
Er zijn meerdere manieren om de coloradokever te bestrijden, zowel chemisch als biologisch. De effectiviteit hangt af van de grootte van de tuin of het perceel en de ernst van de aantasting.
- Handmatig verwijderen: In een kleine moestuin is handmatig verzamelen de meest directe methode. Controleer dagelijks de onderkant van bladeren op eihoopjes en larven. Gooi ze in een emmer met zeepwater om ze te doden.
- Biologische bestrijding: Bepaalde roofinsecten en vogels eten de larven van de coloradokever. Fazanten, merels en spreeuwen pikken de larven graag op. In de biologische landbouw wordt soms ook Bacillus thuringiensis var. tenebrionis (Btt) gebruikt, een natuurlijk bacteriepreparaat dat larven doodt.
- Chemische bestrijding: Er zijn gewasbeschermingsmiddelen beschikbaar die werken tegen de coloradokever. Let erop dat de kever in delen van Europa al resistentie heeft ontwikkeld tegen sommige middelen. Gebruik altijd een middel dat is toegelaten voor dit specifieke gewas en volg de gebruiksaanwijzing op.
- Vruchtwisseling: Door aardappelen niet elk jaar op dezelfde plek te telen, verklein je de kans op een snelle opbouw van een populatie. Dit is een eenvoudige en effectieve preventieve maatregel.
Meldplicht: wat moet je doen bij een vondst?
In Nederland en België geldt een meldplicht voor de coloradokever. Als je de kever of de larven aantreft, ben je verplicht dit te melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in Nederland, of bij het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) in België. Dit geldt zowel voor particulieren als voor professionele telers.
De reden voor deze meldplicht is dat de verspreiding van de coloradokever zo veel mogelijk beperkt moet worden. Door vroeg te signaleren en te melden, kunnen de bevoegde instanties gericht ingrijpen en verdere verspreiding tegengaan.
Veelgestelde vragen over colorado kevers
Is de coloradokever gevaarlijk voor mensen?
Nee, de coloradokever is niet giftig en bijt niet. Hij is alleen schadelijk voor (nachtschade)planten, niet voor mensen of dieren.
Hoe snel vermenigvuldigt de kever zich?
Snel. Eén vrouwtje legt in haar leven tot wel vijfhonderd eieren. Bij gunstige temperaturen kan een generatie zich in vier tot vijf weken volledig ontwikkelen van ei tot volwassen kever.
Wat doe ik met gevonden kevers?
Dood ze in een emmer zeepwater of door ze te vernielen. Gooi ze niet zomaar weg in de tuin of op de composthoop, want dan kunnen ze verder verspreiden.
Werken afdekdoeken als preventie?
Insectenwerende vliesdoeken kunnen helpen om volwassen kevers buiten te houden, maar zijn in de praktijk lastig vol te houden voor grote percelen. Voor de moestuin kan het een goede aanvulling zijn op andere maatregelen.
De coloradokever is een taai en aanpassingsvermogen bezittend insect dat je het beste bestrijdt door snel in te grijpen bij de eerste tekenen van aantasting. Combineer handmatig verwijderen met preventieve maatregelen zoals vruchtwisseling en vergeet de meldplicht niet als je de kever aantreft.
