Een wesp aan je glas lijkt opdringerig, maar dat gedrag hoort bij een bepaald moment in het jaar. Gedurende het grootste deel van de zomer halen wespen hun suiker uit hun eigen nest. Pas vanaf ongeveer half augustus gaan ze daarvoor naar jouw limonade, je ijsje en het fruit in de tuin. Wie snapt hoe een wespenvolk door het jaar gaat, weet ook wanneer de overlast begint en wat je met een nest bij je huis kunt doen.
Wat is een wesp, en welke zit er aan je glas?
De wesp die je op het terras ziet, heet vaak limonadewesp. Dat is een verzamelnaam voor twee soorten die sterk op elkaar lijken: de gewone wesp (Vespula vulgaris) en de Duitse wesp. Het zijn sociale wespen: ze maken samen een nest en leven als volk.
Die geel-zwarte limonadewesp is maar een klein deel van de groep. Volgens de Wespenstichting leven er in Nederland ongeveer tien soorten sociale wespen, tegenover enkele honderden solitaire soorten die alleen leven. Ook de Europese hoornaar hoort bij de sociale wespen. Zie je een donker exemplaar, kijk dan bij de zwarte wespen welke soort het kan zijn.
Het wespenjaar: van één koningin tot een leeg nest
Een wespenvolk bestaat maar één seizoen. Alles wat je van wespen merkt, van het eerste exemplaar in het voorjaar tot de opdringerige wesp in september, volgt uit dat ritme.
Voorjaar: de koningin begint alleen
Na de winter zijn er van het hele volk alleen bevruchte koninginnen over. Zo’n koningin bouwt in de lente in haar eentje de eerste cellen van een nieuw nest en legt daarin eitjes. Zodra de eerste werksters uitkomen, nemen die het bouwen en verzorgen snel van haar over.
Zomer: werksters, larven en een zoete ruil
Het grootste deel van de zomer vangen de werksters insecten om de larven in het nest te voeren. De larven scheiden op hun beurt een zoete vloeistof af, en die eten de volwassen wespen. Zolang er genoeg larven zijn, halen de werksters hun suiker dus thuis op. In de loop van de zomer komen ook de mannetjes en de nieuwe koninginnen tevoorschijn.
Vanaf half augustus: waarom wespen naar je glas komen
Vanaf ongeveer half augustus zijn er minder larven in het nest. Daarmee valt de zoete vloeistof weg, en moeten de werksters zelf suiker gaan zoeken: in nectar, in fruit en in limonade. Daarom zitten wespen in die weken bij drankjes en ijsjes.
Herfst: het volk valt uit elkaar
In de herfst valt de kolonie uit elkaar. Volgens Leefmilieu Brussel zijn de werksters, die dan verder van hun nest rondzwerven, juist in die periode het meest geneigd om te steken. Alleen de jonge, bevruchte koninginnen overleven de winter. Een koningin gebruikt nooit een oud en verlaten nest: in het voorjaar begint ze opnieuw.
| Periode | Wat er in het nest gebeurt | Wat je ervan merkt | Wat je kunt doen |
|---|---|---|---|
| Lente | Overwinterde koningin bouwt alleen een nest | Alleen koninginnen vliegen rond | Geen actie nodig zolang het nest niet bij een deur of raam zit |
| Zomer | Werksters voeren larven met insecten en eten de zoete vloeistof van de larven; mannetjes en jonge koninginnen komen tevoorschijn | Werksters jagen op insecten | Een nest dat niet in de weg zit kun je laten |
| Vanaf ongeveer half augustus | Minder larven, werksters zoeken zelf suiker | Wespen bij drankjes, ijs en fruit | Eten en drinken buiten afdekken |
| Herfst | Kolonie valt uit elkaar, jonge koninginnen zoeken een plek om te overwinteren | Rondzwervende werksters die sneller steken | Leeg nest wordt niet opnieuw gebruikt |
Wanneer steekt een wesp?
Wespen steken vooral als zij zelf of hun nest bedreigd worden, en een wesp kan meermaals steken; hoe dat zit en hoe vaak een wesp kan steken lees je in een apart artikel, net als het antwoord op de vraag of een wesp doodgaat als hij steekt.
Leefmilieu Brussel raadt aan om in de herfst buiten geen zoete dranken te drinken uit ondoorzichtige verpakkingen.
Gestoken: wat doe je, en wanneer bel je?
Bij de meeste steken kun je zelf veel doen. Thuisarts geeft deze stappen:
- Haal een angel die in de huid zit zo snel mogelijk weg, met je vingers, een pincet of door hem eruit te schrapen met je nagel.
- Komt hij niet binnen 1 minuut los, dan zit het meeste gif al in je huid. Je kunt hem dan laten zitten.
- Koel de plek ongeveer 10 minuten met een natte doek, ijs of een coldpack. Leg altijd een doek tussen ijs en huid.
De klachten gaan meestal vanzelf over, soms al na een paar uur. Heb je veel last, dan kan het een paar dagen tot een week duren. Bel op werkdagen de huisarts als de bult en de pijn ondanks deze adviezen niet minder worden, of als je ziek wordt na de steek.
Bel direct de huisarts, de huisartsenspoedpost of 112 als een van deze dingen speelt:
- je bent in je tong of keel gestoken;
- je had eerder een erge allergische reactie op hetzelfde insect;
- je tong of keel wordt dik;
- je ademt moeilijk of hoort een piepend geluid bij het ademen;
- je krijgt plotseling een hese stem;
- je bent duizelig of valt flauw;
- je hebt erge buikkrampen of moet vaker overgeven;
- je krijgt snel jeuk over je hele lichaam, of rode vlekken of bulten.
Heb je van je arts een allergie-pen gekregen, gebruik die dan direct na de steek en bel daarna meteen 112, de huisarts of de huisartsenspoedpost. Heb je na 5 minuten nog veel klachten, gebruik dan de tweede pen. Thuisarts adviseert om altijd 2 pennen bij je te hebben. Meer over de signalen lees je in het artikel over een allergische reactie op een wesp.
Een wespennest bij je huis: laten of weghalen?
De vraag is niet alleen of je een nest weg kunt halen, maar ook of dat nodig is. Een nest is na één seizoen leeg en wordt niet opnieuw gebruikt. Zit het op een plek waar niemand langs hoeft, zoals hoog onder een dakrand of achter in de tuin, dan is het nest na de herfst leeg en blijft het dat.
Zit het nest bij een deur, een raam of een plek waar kinderen spelen, dan is weghalen een reële keuze. Doe dat niet zelf. Wie een nest verstoort, lokt een massale aanval uit; Leefmilieu Brussel raadt het daarom af om wespennesten zelf te vernietigen. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) adviseert om een nest bij een woonhuis door een professioneel bedrijf te laten verwijderen. Wat er bij zo’n klus komt kijken, lees je bij wespennest verwijderen.
Waarom wespen nuttig zijn
Dezelfde werksters die in september je limonade willen, hebben de hele zomer insecten gevangen voor hun larven. Volgens de Wespenstichting kan één nest in een paar maanden honderdduizenden insecten vangen. Het KAD noemt wespen de haaien onder de insecten en bondgenoten tegen vliegen en muggen.
Hoeveel wespen zijn er? De wespentelling
De Wespenstichting houdt sinds 2022 elk jaar in augustus een Nationale Wespentelling, waarbij deelnemers een half uur lang wespen tellen. De vijfde editie liep van 15 tot en met 23 augustus 2026.
Bij de telling van 2024 deden 857 mensen mee en zij telden ruim 6850 limonadewespen. De top vijf dat jaar: de limonadewesp, de Franse veldwesp, de Europese hoornaar, sluipwespen en graafwespen. De Aziatische hoornaar, een invasieve exoot, werd in 2024 in tien provincies geteld; in 2023 was dat alleen in Zeeland en Noord-Brabant. Bij de telling van 2023 kwam die soort nog maar op vier waarnemingen uit.
Lees ook: Verschil tussen bij en wesp: zo herken je ze in één oogopslag
Lees ook: Angel van een wesp verwijderen: dit moet je weten
Lees ook: Aziatische wesp: alles wat je moet weten over deze invasieve indringer
Lees ook: De grootste wesp in Nederland: alles over de hoornaar
Lees ook: De grootste wesp ter wereld: dit monster van een insect
Laatst gecontroleerd op 23 oktober 2026.
Lees ook
One thought on “Wesp: alles wat je moet weten over dit insect”