De grootste wesp die je in Nederland kunt tegenkomen is de hoornaar, ook wel de Europese hoornaar (Vespa crabro) genoemd. Deze indrukwekkende insecten worden tot wel 4 centimeter lang, waardoor ze duidelijk groter zijn dan de gewone wesp die je aan een terrasje ziet rondfladderen. Wie zo’n hele grote wesp in Nederland ziet, heeft vrijwel zeker met een hoornaar te maken.
Veel mensen schrikken flink als zo’n grote wesp langskomt, en dat is begrijpelijk. Maar hoornaren zijn minder agressief dan hun formaat doet vermoeden. Ze vallen mensen zelden aan, tenzij ze zich direct bedreigd voelen of hun nest verdedigen.
Hoe herken je de hoornaar als hele grote wesp in Nederland?
De hoornaar is goed te onderscheiden van andere wespen dankzij een combinatie van grootte en kleur. Waar een gewone wesp zwart en geel is, heeft de hoornaar drie duidelijk verschillende kleuren: een roodbruine kop en borststuk, gele en zwarte strepen op het achterlijf, en roodachtige poten. Dit kleurpatroon maakt de hoornaar uniek onder de Nederlandse wespensoorten.
De grootte is het meest opvallende kenmerk. Een werkster wordt 2,5 tot 3,5 centimeter, maar koninginnen kunnen de 4 centimeter halen. Ter vergelijking: een gewone wesp is gemiddeld ongeveer 1,5 centimeter lang. Je ziet het verschil dus meteen.
- Lengte: tot 4 centimeter (koningin)
- Kleur: roodbruin, geel en zwart (geen puur geel-zwart zoals bij een gewone wesp)
- Poten: roodachtig van kleur
- Vlucht: zwaar en luidruchtig zoemend geluid
- Nest: van papierachtig materiaal, vaak in holle bomen of dakspanten
Waar leeft de hoornaar?
Hoornaren leven bij voorkeur op plekken waar oud hout aanwezig is: in holle bomen, oude schuren, dakspanten en soms in de wand van een huis. Ze bouwen een nest van fijngemalen hout vermengd met speeksel, wat een lichtbruin, papierachtig materiaal geeft. Een nest kan in de zomer naar schatting honderden individuen bevatten.
In Nederland kom je hoornaren het meest tegen in bosrijke omgevingen, maar ook in tuinen en parken. Ze zijn actief van het voorjaar tot in de herfst. Koninginnen overwinteren en starten in het voorjaar een nieuw nest. Aan het einde van de zomer sterft de kolonie af, op de nieuwe koninginnen na.
Is de hoornaar gevaarlijk?
De hoornaar heeft een stevige steek, maar is van nature niet agressief tegenover mensen. Ze vliegen doelgericht op zoek naar voedsel en zijn lang niet zo opdringerig als gewone wespen. Ze landen niet op jouw bord of glas. Het risico op een steek is het grootst als je direct bij het nest in de buurt komt of een hoornaar vastpakt.
De steek van een hoornaar doet meer pijn dan die van een gewone wesp, simpelweg vanwege de grotere hoeveelheid gif. Voor de meeste mensen is een steek vervelend maar niet gevaarlijk. Bij een allergie voor wespen- of bijengif is voorzichtigheid wel geboden, net als bij elke andere wesp of bij.
Hoornaren zijn beschermd in Nederland
Veel mensen willen een hoornaarsnest het liefst verwijderen zodra ze er een ontdekken. Toch is dat niet zomaar toegestaan. De hoornaar staat in Nederland op de lijst van beschermde diersoorten. Je mag een nest niet zomaar vernietigen. Wil je toch iets doen aan een nest op een lastige plek, dan is het verstandig contact op te nemen met een erkende plaagdierbestrijder of de gemeente, die kunnen beoordelen of ingrijpen noodzakelijk is en hoe dat verantwoord kan.
Hoornaren vervullen een nuttige rol in de natuur. Ze jagen op insecten, waaronder vliegen en andere wespen, en helpen zo de insectenpopulatie in balans te houden. Dat maakt ze eerder nuttig dan schadelijk in een tuin of bos.
Zie je een hele grote wesp in Nederland rondvliegen, dan is de kans groot dat je naar een hoornaar kijkt. Blijf rustig, maak geen wilde bewegingen en geef ze de ruimte. In de meeste gevallen vliegt zo’n hoornaar gewoon verder op zoek naar voedsel, zonder dat je er last van hebt.
