Een grote wesp van wel 5 cm die je tegenkomt, is vrijwel zeker een hoornaar. De Europese hoornaar (Vespa crabro) is de grootste wesp die in Nederland voorkomt en kan uitgroeien tot zo’n 3,5 tot 5 centimeter lang. Werksters zijn doorgaans iets kleiner, terwijl koninginnen aan het boveneinde van die maat zitten. Zo’n insect van die omvang trekt begrijpelijk de aandacht, en roept meteen de vraag op: is dit beest gevaarlijk?
Hoe herken je een grote wesp van 5 cm?
De hoornaar lijkt op een gewone wesp, maar is duidelijk groter en heeft een iets ander kleurpatroon. Waar gewone wespen felgeel met zwart zijn, heeft de hoornaar meer roodbruin en oranje in zijn tekening, vooral op de kop en het voorste deel van het borststuk. De buik is geel met zwart, maar minder fel dan bij een gewone wesp. Het geheel oogt wat donkerder en massiever.
Een andere aanwijzing is het geluid. De vleugels van een hoornaar maken een luid, laag gonzend geluid bij het vliegen. Hoor je zo’n zware brom en zie je een groot gestreept insect, dan is de kans groot dat je te maken hebt met een hoornaar en niet met een gewone wesp of bij.
Waar kom je hoornaars tegen?
Hoornaars leven het liefst in bosrijke omgevingen, maar ze duiken ook op in tuinen, schuren en holle bomen. Ze bouwen hun nest van fijngekauwde boomschors, wat het nest een grijsbruin, papierachtig uiterlijk geeft. Nesten hangen vaak hoog in bomen, in holle stammen of onder dakranden. In Nederland kom je ze vaker tegen in het zuiden en oosten van het land, maar ze zijn inmiddels ook elders te vinden.
Hoornaars zijn actief van het voorjaar tot in de herfst. De koningin start het nest in het vroege voorjaar en bouwt het gedurende de zomer uit met werksters. Op het hoogtepunt van de zomer kan een nest enkele honderden exemplaren bevatten.
Is een grote wesp van 5 cm gevaarlijk?
De hoornaar heeft een slechte reputatie, maar die is grotendeels onterecht. Hoornaars zijn van nature niet agressief en zullen je niet aanvallen zolang je het nest met rust laat. Ze zijn juist opmerkelijk rustig als je er één tegenkomt buiten het nest. Maak je geen dreigende bewegingen en sla niet naar ze, dan vliegen ze gewoon door.
Nabij het nest is het een ander verhaal. Dan verdedigen hoornaars hun kolonie wel degelijk, en kunnen ze meerdere keren steken zonder hun angel te verliezen. De steek van een hoornaar is pijnlijker dan die van een gewone wesp, omdat ze meer gif inspuiten. Voor de meeste mensen blijft het bij een flinke pijnlijke zwelling. Voor mensen met een allergie voor wespengif is voorzichtigheid geboden, want een ernstige allergische reactie is mogelijk.
Beschermde soort: niet zomaar verwijderen
De hoornaar is in Nederland een beschermde soort. Je mag een hoornaarsnest niet zomaar vernietigen of de dieren doden. Alleen als er sprake is van directe gevaarlijke situaties, en in sommige gevallen na overleg met de gemeente of een gecertificeerde ongediertebestrijder, mag er worden ingegrepen. Het is verstandig om bij een nest in of direct aan je woning contact op te nemen met een professional die weet hoe hij hiermee omgaat zonder de wet te overtreden.
Niet de hoornaar, maar de Aziatische hoornaar?
Er is nog een andere grote wesp die de laatste jaren in Nederland opduikt: de Aziatische hoornaar (Vespa velutina). Deze is iets kleiner dan de Europese hoornaar (werksters rond de 2,5 tot 3 cm, koninginnen tot zo’n 3,5 cm) en heeft een opvallend donker, bijna zwart lijf met een geel-oranje buikband. Als je een grote wesp van 5 cm ziet, gaat het vrijwel zeker om de Europese hoornaar en niet om de Aziatische variant. De Aziatische hoornaar is wel een invasieve soort en wordt actief gemonitord, onder andere door Naturalis en diverse gemeenten. Zie je er één, dan kun je die melden via de officiële meldingspagina’s van de overheid of Naturalis.
Kom je in de tuin of op het terras een grote wesp van 5 cm tegen, blijf dan rustig en laat het dier zijn gang gaan. De kans is groot dat de hoornaar op zoek is naar voedsel en verder trekt. Alleen als het nest te dichtbij zit voor veilig gebruik van de tuin of woning, is het zinvol om actie te ondernemen, en dan altijd via een professional die de beschermde status van het dier respecteert.
