De grootste wesp in Nederland is de hoornaar (Vespa crabro), ook wel de Europese hoornaar genoemd. Deze indrukwekkende wesp kan tot wel 4 centimeter lang worden, waarmee hij duidelijk groter is dan een gewone wesp. Je herkent hem aan zijn opvallende driekleurige uiterlijk: rode poten, een rood-bruin voorlijf en een geel-bruin gestreept achterlijf.
Veel mensen schrikken van een hoornaar vanwege zijn formaat, maar hij is van nature minder agressief dan een gewone wesp. Toch is het verstandig om hem niet op te jagen of te verstoren, zeker niet in de buurt van zijn nest.
Hoe herken je de grootste wesp van Nederland?
De hoornaar valt meteen op door zijn grootte. Gewone wespen worden maximaal 1,5 tot 2 centimeter lang, terwijl een hoornaar dus meer dan twee keer zo groot kan zijn. Koninginnen zijn nog iets groter dan de werksters. De driekleurige tekening onderscheidt hem duidelijk van de gewone wesp, die puur geel-zwart is.
Naast de kleuren valt ook het geluid op. Een vliegende hoornaar maakt een zwaarder, dieper gonzend geluid dan een gewone wesp of hommel. Als je dat geluid hoort in de tuin, is de kans groot dat er een hoornaar in de buurt is.
Waar leeft de hoornaar?
De hoornaar woont het liefst in bosrijke omgevingen, maar je treft hem ook aan in tuinen, parken en langs bosranden. Hij bouwt zijn nest van gekauwd hout, vergelijkbaar met andere wespensoorten. Nesten zitten vaak in boomholten, onder daken of in holle muren. Een nestkolonie telt aan het eind van het seizoen al snel honderden individuen.
In Nederland zie je de hoornaar vooral in de zomer en vroege herfst, van mei tot oktober. De soort heeft het in ons land lange tijd zwaar gehad, maar is de afgelopen decennia weer vaker te zien. Dit heeft waarschijnlijk te maken met mildere winters en meer geschikt leefgebied.
Is de hoornaar gevaarlijk?
De hoornaar heeft een stekel en kan steken als hij zich bedreigd voelt. De steek is pijnlijker dan die van een gewone wesp, simpelweg omdat er meer gif wordt ingespoten. Voor de meeste mensen is dat hinderlijk maar niet gevaarlijk. Bij mensen met een allergie voor wespengif kan een steek van een hoornaar wel ernstigere reacties geven, net als bij andere wespensoorten.
Wat de hoornaar minder gevaarlijk maakt dan zijn reputatie, is zijn terughoudendheid. Hij valt niet snel uit zichzelf aan. Je loopt pas echt risico als je het nest verstoort of de dieren opjaagt. Houd dus afstand van een nest en sla niet naar de dieren.
Hoornaar en Aziatische hoornaar: niet verwarren
Sinds een paar jaar duikt in Nederland ook de Aziatische hoornaar op (Vespa velutina). Deze soort is kleiner dan de Europese hoornaar en te herkennen aan zijn donkerder lijf met een geel-oranje achterrand en gele poten. De Aziatische hoornaar is een invasieve exoot en vormt een bedreiging voor bijen, omdat hij actief op bijenkasten jaagt. De Europese hoornaar doet dat in veel mindere mate.
Als je een hoornaar ziet, is het dus de moeite waard om goed te kijken welke soort het is. Zeker als je in de buurt van een bijenkast woont, is het nuttig om het verschil te kennen. Bij een Aziatische hoornaar kun je een melding doen bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Wat te doen bij een hoornaarnest?
Als je een hoornaarnest in of rond je woning ontdekt, is het verstandig om het niet zelf te verwijderen. Neem contact op met een erkend plaagdierbestrijder of je gemeente. In natuurgebieden is de hoornaar een beschermde soort en mag je nesten niet zomaar vernietigen.
Zit het nest op een plek waar het geen overlast geeft, dan is rustig laten het beste advies. De kolonie sterft aan het eind van de herfst vanzelf af, waarna het nest leeg en verlaten achterblijft. Alleen nieuwe koninginnen overwinteren, zij beginnen het volgende jaar elders een nieuw nest.
De hoornaar is dus de onbetwiste kampioen in formaat onder de wespen in Nederland. Respect houden voor zijn ruimte is voldoende om zonder problemen naast hem te leven.
