Een wesp met rode poten is vrijwel zeker een hoornaar, de grootste wesp die in Nederland voorkomt. De Europese hoornaar (Vespa crabro) is direct te herkennen aan zijn rode poten, rode kop en rood borststuk, gecombineerd met een geelzwart gestreept achterlijf. Dat kleurpatroon is uniek onder de Nederlandse wespensoorten en maakt de hoornaar onmiskenbaar.
Hoe herken je een wesp met rode poten?
De rode poten zijn het meest opvallende kenmerk waarmee je de hoornaar onderscheidt van gewone wespen. Bij een gewone wesp zijn de poten geel of geelzwart. Bij de hoornaar zijn ze duidelijk roodbruin gekleurd, net als de kop en het borststuk. Het achterlijf is geel met zwarte banden, vergelijkbaar met andere wespen, maar de rode delen maken het verschil meteen duidelijk.
Qua formaat is er ook geen twijfel mogelijk. Een hoornaar wordt gemiddeld zo’n 4 centimeter lang, wat hem aanzienlijk groter maakt dan een gewone wesp van circa 1,5 tot 2 centimeter. Een koningin is nog iets groter dan een werkster. Als je een grote, vliegende wesp ziet met rode poten, is de kans vrijwel honderd procent dat het om een hoornaar gaat.
Levenswijze van de hoornaar
Hoornaars leven in kolonies en bouwen nesten van hout dat ze fijnkauwen tot een papierachtige massa. Je vindt zo’n nest vaak in een holle boom, onder een dak of in een schuur. Een kolonie telt naar schatting enkele honderden individuen op het hoogtepunt van het seizoen, meestal in de zomer en vroege herfst.
Net als andere wespen zijn hoornaars nuttige insecten. Ze jagen op vliegen, rupsen en andere insecten, en helpen zo mee met de natuurlijke plaagbestrijding. Ze bezoeken ook bloemen en dragen bij aan bestuiving, al is dat een bijkomend effect van hun zoektocht naar suikerrijke voeding.
Is een hoornaar gevaarlijk?
De reputatie van de hoornaar is erger dan zijn gedrag. In werkelijkheid is de hoornaar een relatief rustig insect. Hij steekt niet zomaar. Alleen als hij zich direct bedreigd voelt, of als je te dicht bij het nest komt, kan hij aanvallen. Het gif van een hoornaar is niet sterker dan dat van een gewone wesp, maar door zijn grotere lichaamsbouw geeft hij meer gif af per steek, wat de pijn intenser kan maken.
Ben je allergisch voor wespensteek? Dan is een hoornaarsteel net zo gevaarlijk als een gewone wespensteek en vereist dezelfde medische aandacht. Voor mensen zonder allergie is een steek pijnlijk, maar niet levensbedreigend. Rust en een koud kompres zijn meestal voldoende.
Wat te doen bij een hoornaarsnest?
Zit er een nest op een plek waar je er weinig last van hebt, zoals hoog in een boom of diep in een schuur? Dan is het verstandig het nest met rust te laten. Na de zomer sterft de kolonie vanzelf af en wordt het nest niet hergebruikt. Alleen als het nest op een drukke plek zit waar mensen er regelmatig dichtbij komen, is verwijdering door een professional aan te raden.
In Nederland is de hoornaar een beschermde soort. Het zomaar verdelgen van een hoornaarsnest is daarom niet toegestaan zonder gegronde reden. Twijfel je of je het nest moet laten verwijderen, neem dan contact op met een gecertificeerde plaagdierbestrijder of informeer bij je gemeente.
Kom je dus een grote wesp met rode poten tegen, dan heb je te maken met de hoornaar. Bewondering is op zijn plaats: het is de grootste en een van de meest herkenbare wespensoorten in Nederland. Houd afstand, laat hem zijn gang gaan en hij laat jou met rust.
