Een dikke wesp is vrijwel altijd een hoornaar. De hoornaar is de grootste wespensoort in Nederland en kan door zijn forse formaat makkelijk verward worden met een gewone wesp, maar dan in het groot. Wie een wesp ziet die opvallend groot en breed is, heeft in de meeste gevallen te maken met deze bijzondere soort.
Toch kan “dikke wesp” ook slaan op andere grote zweefvliegen of koninginnen van gewone wespen, die vroeg in het jaar zichtbaar groter zijn dan werksters. Hieronder lees je hoe je ze uit elkaar houdt en wat je moet weten over de hoornaar als meest waarschijnlijke kandidaat.
Hoe ziet een dikke wesp eruit?
Een hoornaar wordt 2 tot 3,5 centimeter groot. Dat is ruwweg twee keer zo groot als een gewone wesp. Het lichaam is geel en donkerbruin gekleurd, zonder de felle zwart-gele strepen die je bij de gewone wesp ziet. De borst is duidelijk bruin van kleur. Door die kleurcombinatie en het brede, robuuste lijf valt een hoornaar meteen op.
Een koningin van de gewone wesp (Vespula germanica of Vespula vulgaris) kan in het voorjaar ook opvallend groot lijken. Ze is dan de enige wespenindividue die overwinterd heeft en vliegt solo op zoek naar een nestlocatie. Ze heeft wel de klassieke zwart-gele strepen. Zie je een grote, zwart-geel gestreepte wesp vroeg in het voorjaar, dan gaat het vermoedelijk om zo’n wespenkoningin, niet om een hoornaar.
Zweefvliegen kunnen ook verward worden met dikke wespen. De sterk op een wesp lijkende zweefvlieg (zoals Volucella zonaria) is groot en geel-bruin, maar heeft maar twee vleugels in plaats van vier en zit niet te wachten op je eten. Zweefvliegen bijten en steken niet.
De hoornaar: de echte dikke wesp van Nederland
De hoornaar (Vespa crabro) is de enige echte hoornaar die van nature in Nederland voorkomt. Hij leeft in holle bomen, oude boomstronken of soms onder daken. Het nest is gemaakt van verkauwde bast en heeft een papierachtige structuur. Een hoornaarnest telt in de zomer naar schatting 200 tot 700 dieren, een stuk kleiner dan een gewoon wespennest.
Hoornaars zijn carnivoren. Ze jagen op vliegen, bijen, rupsen en andere insecten en vervoeren die als voedsel naar hun nest. Ze bezoeken bloemen voor nectar en spelen daarmee een rol als bestuivers. Voor mensen zijn ze in de meeste situaties niet agressief, zolang je het nest niet verstoort.
Steekt een dikke wesp erger dan een gewone wesp?
Een hoornaarprik voelt over het algemeen pijnlijker aan dan een gewone wespenprik, simpelweg omdat de hoornaar groter is en meer gif injecteert. Voor de meeste mensen is een enkelvoudige steek niet gevaarlijker dan een wespenprik. Mensen die allergisch zijn voor wespenvenijn moeten wel voorzichtig zijn: ook hoornaargif kan een ernstige allergische reactie veroorzaken.
Een hoornaar steekt vrijwel nooit uit het niets. Zolang je rustig blijft en geen wilde bewegingen maakt, laat een hoornaar je met rust. Sla niet naar een hoornaar en ga niet bij het nest in de buurt staan. Dat is de voornaamste praktische tip.
Is de hoornaar beschermd?
Ja. De hoornaar staat in Nederland op de lijst van beschermde diersoorten. Je mag een hoornaarnest niet zomaar vernietigen. Heb je een nest op een plek waar dat echt problemen geeft, dan kun je contact opnemen met een erkend plaagdierbestrijder die de juiste vergunning heeft. In veel gevallen is het beter om het nest te laten zitten: hoornaars verlaten het nest vanzelf aan het einde van het seizoen (meestal in oktober of november) en komen er het jaar erna niet terug.
Dikke wesp in huis of tuin: wat doe je?
Vliegt er een grote, dikke wesp door je kamer? Doe rustig een raam open en laat hem zelf naar buiten vinden. Dek eventueel je eten af. Wapper niet met je armen. Een hoornaar die per ongeluk binnenvliegt, zoekt zelf de uitgang.
Zit er een nest in je tuin of schuur? Kijk eerst hoe groot het probleem werkelijk is. Is het nest op een rustige plek waar je er nauwelijks mee in aanraking komt, laat het dan zitten. Hoornaars houden de insectenpopulatie in balans en zijn waardevol voor de natuur. Geeft de locatie echt een gevaarlijke situatie, neem dan contact op met een officieel erkend bestrijdingsbedrijf.
Een dikke wesp hoeft dus zelden reden tot paniek te zijn. De hoornaar is indrukwekkend van formaat, maar gedraagt zich doorgaans rustig. Wie hem met rust laat, wordt ook met rust gelaten.
