Een allergische reactie op een wespensteek kan variëren van milde huidreacties tot een levensbedreigende anafylactische shock. De meeste mensen reageren lokaal op een steek: de plek zwelt op, wordt rood en jeukt. Maar bij een allergie voor wespengif kan het lichaam overdreven heftig reageren, ver buiten de steekplek. Dan is snel handelen nodig.
Milde versus ernstige allergische reactie op wespengif
Niet elke reactie op een wespensteek is een allergie. Een normale reactie is pijn, zwelling en roodheid direct rondom de steek. Dat is geen allergie, maar een gewone reactie op het gif. Bij een allergische reactie op wespengif reageert je immuunsysteem overdreven en ontstaan klachten verder van de steekplek of door het hele lichaam.
Milde allergische reacties omvatten:
- Netelroos (rode, jeukende bultjes) op andere plekken dan de steek
- Gegeneraliseerde jeuk over het lichaam
- Zwelling op afstand van de steekplek
- Lichte misselijkheid
Ernstige allergische reacties (anafylaxie) herken je aan:
- Zwelling van keel, lippen of tong
- Moeite met ademen of slikken
- Snelle of onregelmatige hartslag
- Duizeligheid of flauwvallen
- Bloeddrukdaling
- Misselijkheid, braken of buikpijn
- Bewustzijnsverlies
Anafylaxie is een medische noodsituatie. De symptomen kunnen zich binnen enkele minuten na de steek ontwikkelen.
Wat te doen bij een allergische reactie op een wespensteek
De stappen die je zet, hangen af van hoe ernstig de reactie is. Hieronder staat wat je per situatie doet.
Bij een milde allergische reactie: Verlaat de omgeving waar de wespen zijn om verdere steken te voorkomen. Maak de steekplek schoon met water en zeep. Leg een koud natte doek of een ijspakket (gewikkeld in een doek) op de steekplek om de zwelling te beperken. Antihistaminica, verkrijgbaar zonder recept bij de apotheek, helpen jeuk en netelroos te verminderen. Houd de reactie goed in de gaten: verslechtert de toestand, bel dan direct 112.
Bij een ernstige allergische reactie (anafylaxie):
- Bel direct 112.
- Als de persoon een noodpen (adrenaline-auto-injector, zoals een EpiPen) bij zich heeft, gebruik die dan onmiddellijk in de buitenkant van het bovenbeen.
- Laat de persoon liggen met de benen omhoog, tenzij er ademhalingsproblemen zijn. Bij ademhalingsproblemen: laat iemand rechtop zitten.
- Zorg dat iemand bij de persoon blijft tot de hulpdiensten er zijn.
- Als er na vijf tot tien minuten geen verbetering is na de eerste injectie, mag een tweede injectie gegeven worden als die beschikbaar is.
Wie loopt meer risico op een ernstige reactie?
Mensen die al eerder een allergische reactie op een wespensteek hebben gehad, lopen een verhoogd risico op een nog ernstiger reactie bij een volgende steek. De kans op anafylaxie neemt toe als je eerder gegeneraliseerde klachten had, zoals netelroos of ademhalingsproblemen. Mensen met astma zijn ook kwetsbaarder: hun luchtwegen reageren al sneller op prikkels.
Heb je ooit een ernstige reactie gehad, ga dan naar de huisarts of een allergoloog. Er bestaat desensibilisatietherapie (ook wel immunotherapie of wespengifallergie-injectiekuur genoemd) waarbij je geleidelijk grotere doses wespengif krijgt toegediend. Daarmee went het immuunsysteem aan het gif en daalt de kans op een ernstige reactie sterk. Dit traject duurt meerdere jaren en vindt plaats onder medische begeleiding.
Noodpen: wanneer is die nodig?
Als een arts bij jou een ernstige allergie voor wespengif heeft vastgesteld, schrijft hij of zij vrijwel altijd een adrenaline-auto-injector voor. Draag die altijd bij je tijdens het buitenseizoen (april tot en met oktober), wanneer wespen actief zijn. Weet ook hoe je de pen gebruikt, en leer dat aan de mensen om je heen. Een pen werkt niet als die thuis in een la ligt op het moment dat je gestoken wordt.
Weet je niet zeker of jij een wespengifallergie hebt? Een allergoloog kan dat testen met een bloedonderzoek op specifieke IgE-antistoffen of een huidpriktest. Die duidelijkheid is de moeite waard: je weet dan precies hoe groot het risico is en wat je voorzorgsmaatregelen moeten zijn.
Twijfel nooit bij klachten die verder gaan dan de steekplek zelf. Een allergische reactie op een wesp kan snel verergeren, en bij de eerste tekenen van anafylaxie geldt: bel 112, gebruik de noodpen en wacht niet af.
