De grootste wesp in Nederland is de Europese hoornaar (Vespa crabro). Dit indrukwekkende insect wordt tot wel 4 centimeter lang, wat hem flink groter maakt dan de gewone wesp die je bij een terrasje ziet rondvliegen. Je herkent de hoornaar aan zijn drie opvallende kleuren: rood aan de poten, geel op het achterlijf en een bruinachtige borst. Die combinatie maakt hem vrijwel onmiskenbaar.
Hoe groot is de hoornaar vergeleken met andere wespen?
De gewone wesp in Nederland is gemiddeld 1,5 tot 2 centimeter lang. De hoornaar is dus ruwweg twee keer zo groot. Dat verschil zie je meteen als er een langs vliegt: de hoornaar heeft een breder, zwaarder lichaam en maakt ook een duidelijk lager, brommeriger geluid dan een gewone wesp. Koninginnen zijn iets groter dan werksters, en dat geldt ook bij de hoornaar.
Verwar de hoornaar niet met de Aziatische hoornaar (Vespa velutina), die inmiddels ook in delen van Nederland is gesignaleerd. Die soort is iets kleiner, donkerder van kleur en heeft opvallend gele poten. De Europese hoornaar blijft de grootste inheemse wesp in Nederland.
Waar vind je grote wespen in Nederland?
De hoornaar leeft bij voorkeur in bosrijke gebieden, maar je treft hem ook in tuinen, parken en aan bosranden. Hij bouwt zijn nest het liefst in holle bomen, maar ook in schuren, spouwmuren of onder daken. Het nest is gemaakt van gekauwd hout, wat het die kenmerkende grijsbruine papierachtige uitstraling geeft. Een volwassen kolonie telt in de zomer naar schatting 200 tot 700 dieren.
Hoornaars zijn van april tot november actief. De jonge koninginnen overwinteren en starten in het voorjaar een nieuwe kolonie. In augustus en september is de kolonie op zijn grootst, en zie je de grootste wespen het meest rondfladderen.
Is de hoornaar gevaarlijk?
De hoornaar heeft een reputatie die flink overdreven is. Hij is van nature niet agressief en steekt zelden zonder aanleiding. Je kunt hem rustig op afstand observeren. Ga je te dicht bij het nest staan of maak je plotse bewegingen, dan kan hij wel degelijk aanvallen. De steek is pijnlijk, maar voor de meeste mensen niet gevaarlijker dan die van een gewone wesp. Alleen bij een allergie voor wespengif is extra voorzichtigheid geboden.
Een hardnekkige mythe is dat drie hoornaarnsteken een mens kunnen doden. Die claim klopt niet. Hoornaargif is per steek niet sterker dan gewoon wespengif. Pas bij een heel groot aantal steken tegelijk, of bij een ernstige allergie, ontstaat echt gevaar.
De hoornaar als grote wesp in Nederland: beschermd dier
De hoornaar staat in Nederland op de lijst van beschermde diersoorten. Je mag een nest dus niet zomaar verwijderen of vernietigen. Heb je last van een nest op een gevaarlijke plek, neem dan contact op met een erkend plaagdierbestrijder die weet hoe hij een ontheffing aanvraagt. In de meeste gevallen is het trouwens beter het nest te laten zitten: hoornaars zijn nuttig, omdat ze grote aantallen insecten vangen om hun larven mee te voeden.
Wat eet de grootste wesp van Nederland?
De hoornaar is een actieve jager. Hij vangt vliegen, bijen, sprinkhanen en andere insecten, en brengt die als voedsel naar het nest. Volwassen hoornaars zelf eten nectar en rijp fruit. Daarmee spelen ze ook een bescheiden rol als bestuivers. In de fruitteelt worden hoornaars soms als lastig ervaren, omdat ze rijpe pruimen of peren aanprikken.
De hoornaar is dus zowel predator als opportunist. Dat maakt hem ecologisch interessant, maar ook de reden waarom imkers hem liever niet in de buurt hebben: een groepje hoornaars kan een bijenkast flink uitdunnen.
Als je in Nederland een grote wesp tegenkomt die je doet schrikken, is de kans groot dat het een hoornaar is. Houd afstand, verstoor het nest niet en je zult merken dat hij je meestal volledig negeert. Hij is spectaculair om te zien, en met zijn beschermde status doet Nederland er goed aan hem zijn plek te gunnen.
