Meikevers zijn grote, bruine kevers die je in het voorjaar tegenkomt, vooral in mei. Ze horen tot de familie van de bladsprietkevers en zijn een van de bekendste insecten in Nederland en België. Vroeger vlogen ze in enorme aantallen rond, maar door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en veranderingen in de landbouw zijn ze veel zeldzamer geworden.
Hoe ziet een meikever eruit?
Een meikever is goed te herkennen. Het lichaam is roodbruin tot donkerbruin en het dier heeft een opvallende witte zigzagrand langs de zijkanten van het achterlijf. De kever heeft grote, waaiervormige voelsprieten. Bij mannetjes bestaat die waaier uit zeven lamellen; bij vrouwtjes uit zes. De vleugels zijn bedekt door harde dekschilden die het zachte achterlichaam beschermen. Een volwassen meikever wordt 2 tot 3 centimeter lang en weegt relatief zwaar voor een insect, wat zijn vliegsound het bekende zoemende, bonkende geluid geeft.
De kever heeft zes poten met scherpe klauwhaakjes waarmee hij zich goed vastklampt aan takken en bladeren. Als je er een oppakt, voel je die klauwhaakjes meteen. Het is een onschadelijk dier dat niet bijt of steekt.
Wanneer vliegen meikevers?
De naam zegt het al: meikevers zijn het actiefst in mei. Ze komen tevoorschijn zodra de temperatuur in de avond oploopt, meestal vanaf een graad of 15. Ze vliegen vooral in de schemering en de eerste uren van de nacht. Overdag zitten ze stil in bomen en struiken, voornamelijk in eiken, beuken en andere loofbomen waarvan ze de bladeren eten.
De vliegperiode duurt maar een paar weken. In die korte tijd moeten de kevers eten, een partner vinden en zich voortplanten. Daarna sterven de mannetjes en leggen de vrouwtjes hun eieren in de grond.
De levenscyclus van de meikever
De levenscyclus van een meikever duurt drie tot vier jaar. Dat is lang voor een insect. Het grootste deel van dat leven speelt zich ondergronds af als larve, ook wel engerling genoemd.
Na het leggen kruipen de eitjes uit en ontwikkelen zich tot dikke, witte larven met een bruine kop en zes kleine pootjes. Ze leven in de bodem en eten plantenwortels. Dat duurt twee tot drie jaar. Daarna verpoppen ze zich, en pas in het vierde jaar kruipt de volwassen kever uit de grond, vliegt zijn ene maand lang rond en begint de cyclus opnieuw.
Meikevers en schade in de tuin
De volwassen meikever vreet aan bladeren, maar de schade is voor grote bomen beperkt. Echt overlast bezorgen de larven. Engerlingen eten plantenwortels en kunnen flinke schade aanrichten aan gazonnen, weilanden en jonge aanplant. Als gras in droge periodes in grote vlekken afsterft en loskomt van de bodem, kunnen engerlingen de boosdoener zijn. Je kunt dat controleren door een stuk grond om te spitten: als je veel dikke, gekromde witte larven vindt, is de kans groot dat het engerlingen zijn.
In moestuinen of bij jonge boompjes kan de wortelschade aanzienlijk zijn. Biologische bestrijding met aaltjes (microscopisch kleine rondwormen die de larven aantasten) is een methode die soms wordt toegepast, al is het resultaat niet altijd gegarandeerd.
De rol van meikevers in het ecosysteem
Meikevers hebben een functie in de natuur. De larven zijn een belangrijke voedselbron voor vogels zoals spechten, merels en spreeuwen, en ook voor mollen en egels. Vleermuizen jagen op de vliegende kevers in de avond. Verdwijnt de meikever, dan heeft dat gevolgen voor al die dieren die ervan afhankelijk zijn.
Het gebruik van insecticiden verstoort die balans. Dat is een van de redenen waarom meikevers in de twintigste eeuw sterk achteruitgingen. In grote aantallen zoals vroeger zie je ze nu nauwelijks meer, maar in sommige regio’s komen ze gelukkig weer vaker voor.
Meikever versus junikever: wat is het verschil?
De gewone meikever (Melolontha melolontha) en de junikever (Amphimallon solstitiale) lijken op elkaar, maar zijn goed te onderscheiden. De junikever is kleiner, meer geelbruin en harig van uiterlijk. Zoals de naam al zegt, verschijnt hij later in het jaar, rond juni en juli. Meikevers zijn groter en donkerder van kleur. Beide soorten behoren tot dezelfde familie van bladsprietkevers, maar het zijn verschillende soorten.
Zijn meikevers beschermd?
In Nederland valt de gewone meikever niet onder een strenge beschermde status zoals sommige andere insecten, maar dat betekent niet dat ze zomaar bestreden mogen worden met chemische middelen. Het willekeurig gebruik van insecticiden is schadelijk voor veel meer insecten dan alleen de doelsoort, en dat heeft gevolgen voor de hele voedselketen. In de biologische landbouw en in veel tuinen wordt dan ook gekozen voor mechanische of biologische methoden als er echt ingegrepen moet worden.
Meikevers zijn inmiddels zeldzamer dan een halve eeuw geleden. Als je er een tegenkomt, mag je dat als een bijzonder moment beschouwen. Kinderen die vroeger meikevers vingen en in een doosje stopten, kennen een traditie die voor velen vervagend is omdat de kever gewoon minder zichtbaar is geworden. Laat ze gerust vliegen: ze leven maar kort en hebben elke dag nodig.
