In Nederland leven naar schatting rond de 70 soorten libellen en waterjuffers, verdeeld over twee grote groepen. Of je nu bij een vijver staat, langs een sloot loopt of je eigen tuin hebt ingericht met water: de kans is groot dat je een libel tegenkomt. Welke libellen soorten nederland rijk is, hangt af van de plek en het seizoen, maar een aantal soorten zie je bijna overal.
Twee groepen: echte libellen en waterjuffers
Libellen worden opgesplitst in twee groepen: echte libellen (ook wel grootlibellen) en waterjuffers (ook wel kleinlibellen). Het verschil zie je meteen als ze stilzitten. Echte libellen houden hun vleugels horizontaal gespreid. Waterjuffers vouwen hun vleugels samen langs het lichaam.
Volgens Wikipedia zijn er in Nederland 45 soorten echte libellen waargenomen. Samen met de waterjuffers kom je op een flink aantal soorten dat in ons land is gezien. Niet al die soorten zijn even makkelijk te vinden. Sommige leven op heel specifieke plekken, zoals koele bergbeken of hoogveen. Andere zie je juist overal.
Welke libellen soorten nederland het vaakst voorkomen
Een aantal soorten is zo algemeen dat je ze bijna altijd ziet als je bij water bent. Dit zijn de meest bekende en meest geziene libellen in Nederland:
- Azuurwaterjuffer: een slanke, blauwe waterjuffer met zwarte vlekken. Heel algemeen langs sloten en vijvers.
- Lantaarntje: een kleine, oranjegele waterjuffer. Makkelijk te herkennen aan zijn warme kleur.
- Gewone pantserjuffer: een donkergroene waterjuffer met een metaalglans. Zit graag op planten aan de waterkant.
- Blauwe glazenmaker: een grote libel met blauwe vlekken op het achterlijf. Vliegt actief rond vijvers en plassen.
- Viervlek: een bruine libel met vier donkere vlekken op de vleugels. Komt voor bij vennen en vijvers met rustig water.
- Bloedrode heidelibel: een helderrode libel die je vooral in de zomer ziet, ook ver van water.
- Bandheidelibel: lijkt op de bloedrode heidelibel, maar heeft een donker band op de vleugels.
- Beekoeverlibel: een zwarte libel met gele vlekken. Leeft langs stromend water zoals beken.
- Houtpantserjuffer: een donkere waterjuffer die dicht bij bomen en beschaduwd water wordt gezien.
- Bosbeekjuffer: een opvallende waterjuffer met gekleurde vleugels. Leeft langs beschaduwde beken.
Waar vind je de meeste soorten?
Libellen zijn gebonden aan water, maar niet allemaal aan hetzelfde soort water. Waterjuffers zoals de azuurwaterjuffer houd je het beste in de gaten langs sloten, vijvers en kanalen. Grote libellen zoals de blauwe glazenmaker patrouilleren liever boven open water met veel waterplanten.
Voor meer zeldzame soorten moet je naar bijzondere biotopen. De beekoeverlibel en de beekrombout leven langs helder, stromend water. De bosbeekjuffer zoek je langs beschaduwde beken in bosrijke gebieden. Soorten als de bloedrode heidelibel zie je ook op heide en in tuinen, soms ver van water vandaan.
Wil je zoveel mogelijk verschillende soorten zien? Zoek dan een gevarieerd gebied op met zowel open water als oeverbegroeiing, bij voorkeur in een warme, zonnige omgeving.
Wanneer vlieg je libellen tegen?
De meeste libellen zijn te zien van mei tot en met september. De piek ligt in de zomer, rond juni en juli. Sommige soorten zijn vroeg in het seizoen actief, zoals de viervlek. Andere, zoals de bloedrode heidelibel, zie je juist meer in augustus en september.
Libellen zijn koudbloedige dieren. Ze worden actiever als de zon schijnt en de temperatuur stijgt. De beste tijd om ze te zoeken is op een zonnige ochtend of middag, als het windstil is. Bij bewolking en wind zie je ze nauwelijks.
Libellen in je eigen tuin zien
Heb je een vijver of een ander waterpartij in je tuin? Dan is de kans groot dat libellen langskomen. Soorten als de azuurwaterjuffer, de blauwe glazenmaker en de gewone pantserjuffer zijn ook in tuinen waargenomen. Zelfs een kleine vijver met waterplanten kan al voldoende zijn om libellen aan te trekken.
Tuintelling.nl organiseert libellentelling waarbij mensen hun waarnemingen doorgeven. Zo groeit onze kennis over welke soorten waar voorkomen, ook in stedelijk gebied.
Herken libellen snel: waar let je op?
Libellen herkennen gaat makkelijker als je op een paar kenmerken let:
- Grootte: waterjuffers zijn slank en klein, echte libellen groter en steviger gebouwd.
- Vleugelpositie in rust: horizontaal gespreid is een echte libel, dicht langs het lichaam is een waterjuffer.
- Kleur van het achterlijf: rood, blauw, groen of bruin geeft al veel richting.
- Vlieggedrag: glazenmakers vliegen actief patrouillerende rondjes, heidelibellen zitten vaak stil op een uitkijkpunt.
- Habitat: stromend water, stilstaand water, beschaduwde beek of open heide?
Met een beetje oefening leer je al snel de meest voorkomende soorten herkennen. Een goed veldgids over libellen in Nederland helpt daarbij. De Vlinderstichting heeft ook uitgebreide informatie per soort op haar website.
Veelgestelde vragen
Hoeveel soorten libellen leven er in Nederland?
In Nederland zijn naar schatting rond de 45 soorten echte libellen waargenomen. Samen met de waterjuffers kom je op een totaal van ongeveer 70 soorten. Niet al die soorten zijn even algemeen: een deel is zeldzaam of gebonden aan heel specifieke leefgebieden.
Wat is het verschil tussen een libel en een waterjuffer?
Een libel en een waterjuffer zijn allebei leden van de orde Odonata, maar ze verschillen in bouw en gedrag. Echte libellen zijn groter en houden hun vleugels horizontaal als ze stilzitten. Waterjuffers zijn slanker en vouwen hun vleugels langs het lichaam. Beide groepen leven als larve in het water en als volwassen dier in de lucht.
Welke libel zie je het vaakst in Nederland?
De azuurwaterjuffer is een van de meest geziene libellen in Nederland. Je herkent hem aan zijn slanke blauwe lichaam met zwarte vlekken. Hij komt voor langs bijna elk type stilstaand of langzaam stromend water, van sloten tot tuinvijvers.
Kun je libellen in je tuin aantrekken?
Ja, libellen zijn te lokken naar een tuin met een vijver. Een kleine vijver met waterplanten en zonlicht is al genoeg om soorten zoals de azuurwaterjuffer of de blauwe glazenmaker aan te trekken. Oeverplanten en een flauwe rand zodat libellen makkelijk kunnen landen maken de vijver nog aantrekkelijker.
Zijn alle libellen in Nederland beschermd?
Veel libellensoorten in Nederland genieten bescherming via de Wet natuurbescherming. Met name zeldzame soorten en hun leefgebieden zijn beschermd. Het is daarom niet toegestaan om libellen te vangen of te doden, of hun leefgebied te vernielen.
