In Nederland leven tientallen kevers die kunnen vliegen, van de bekende lieveheersbeestjes tot de imposante vliegende hert. Vliegende kevers in Nederland vormen een gevarieerde groep: bijna alle kevers hebben vleugels onder hun harde dekschilden, maar niet alle soorten gebruiken die even graag. Toch zie je ze regelmatig in je tuin, op zomerse avonden of boven bloemrijke weilanden.
Hoe vliegen kevers eigenlijk?
Kevers horen bij de orde Coleoptera, wat letterlijk “schildvleugels” betekent. Ze hebben twee harde buitenvleugels, de dekschilden (ook wel elytra genoemd), die ze beschermen. Daonder zitten de echte vliesvleugels waarmee ze vliegen. Voor het opstijgen klappen ze de dekschilden open en vouwen ze de vliesvleugels uit. Dit maakt hun vliegstijl wat onhandig vergeleken met bijen of vlinders, maar het werkt goed genoeg om tientallen kilometers te overbruggen.
Lang niet alle kevers vliegen even makkelijk. Sommige soorten, zoals de loopkever, hebben dekschilden die vergroeid zijn en vliegen helemaal niet. Andere soorten vliegen juist gretig, vooral op warme zomeravonden wanneer de lucht stil is.
Veelvoorkomende vliegende kevers in Nederland
De meest herkenbare vliegende kever is het lieveheersbeestje. Het zevenstippelig lieveheersbeestje (Coccinella septempunctata) is in heel Nederland te vinden en vliegt makkelijk van plant naar plant op zoek naar bladluizen. Je ziet ze vooral in de lente en zomer. Ze vliegen ook tijdens trekvluchten massaal langs de kust.
De meikever (Melolontha melolontha) is een andere bekende vliegende kever. Vroeger waren ze in groten getale aanwezig in mei, maar door pesticidengebruik zijn de aantallen sterk afgenomen. Ze vliegen bij schemering en zijn te herkennen aan hun bruine kleur en de opvallende waaierantennes bij het mannetje. Ze zijn bij nacht aangetrokken tot licht.
Het vliegend hert (Lucanus cervus) is de grootste kever van Nederland en staat op de Rode Lijst als kwetsbare soort. De mannetjes hebben grote, gewei-achtige kaken en vliegen op warme zomerse avonden, met name in juni en juli. Ze zijn vooral te vinden op plekken met oud eikenhout, zoals in Zuid-Nederland en op de Veluwe.
De gouden tor (Cetonia aurata) valt op door zijn glanzend groene kleur met een metaalglans. Hij vliegt overdag en bezoekt graag bloemen, waaronder rozen. Opvallend aan deze kever is dat hij zijn dekschilden gesloten houdt tijdens het vliegen en de vliesvleugels aan de zijkant naar buiten schuift.
De boktor (familie Cerambycidae) is een langwerpige kever met zeer lange antennes. Verschillende soorten komen in Nederland voor, waaronder de gevlekte boktor en de huisboktor. Ze vliegen in de zomer en leggen eieren in hout. De huisboktor (Hylotrupes bajulus) kan schade aanrichten aan houten constructies in gebouwen.
Wanneer en waar zie je vliegende kevers in Nederland?
De meeste vliegende kevers zijn actief van april tot en met september. Warmte is de sleutelvoorwaarde: bij temperaturen onder de 15 graden Celsius vliegen de meeste soorten nauwelijks. Op warme zomeravonden, met temperaturen boven de 20 graden en weinig wind, is de kans het grootst om kevers te zien vliegen.
Qua locatie zijn kevers vooral te vinden in:
- Tuinen met bloemen en fruit (lieveheersbeestjes, gouden tors)
- Bossen met oud loofhout, met name eiken (vliegend hert, boktorren)
- Agrarische gebieden en weilanden (meikevers)
- Bloemrijke bermen en natuurgebieden (diverse soorten)
Zijn vliegende kevers in Nederland schadelijk?
De meeste vliegende kevers zijn volledig onschadelijk voor mensen. Lieveheersbeestjes en hun larven eten zelfs bladluizen en zijn daarmee nuttig in de tuin. De gouden tor bezoekt bloemen en helpt bij bestuiving.
Er zijn wel soorten waarbij je alert kunt zijn. De huisboktor legt eieren in naaldhout en de larven vreten gangen door houten balken en kozijnen. Dat kan in de loop van jaren tot structurele schade leiden. De larven van de meikever (engerlingen) eten graswortels en kunnen gazonschade veroorzaken. Toch zijn dit uitzonderingen: de meeste kevers die je in Nederland ziet vliegen, spelen een positieve rol in het ecosysteem als afbrekers van dood hout of als voedsel voor vogels en vleermuizen.
Hoe herken je een vliegende kever?
Vliegende kevers zijn te herkennen aan een aantal kenmerken. Ze hebben altijd harde dekschilden die in het midden samenkomen als een rechte naad over de rug. Vlinders, bijen en vliegen missen dit kenmerk. De vlucht van kevers is vaak zwaar en brommend, hoorbaar op korte afstand. Meikevers en vliegende herten klinken duidelijk hoorbaar als ze voorbijvliegen.
Grootte, kleur en antennvorm helpen je verder op weg bij de herkenning. Lange, gesegmenteerde antennes wijzen vaak op een boktor. Een ronde, felgekleurde vorm met stippen is vrijwel zeker een lieveheersbeestje. Metaalgroene glans overdag op een bloem? Grote kans dat het een gouden tor is.
Wil je vliegende kevers in Nederland goed leren herkennen, dan is een veldgids of een app zoals Obsidentify handig. Via Waarneming.nl kun je je eigen waarnemingen doorgeven en bijdragen aan de monitoring van keversoorten in Nederland.
