Wants schade is een probleem dat veel tuiniers pas opmerken als het al te laat is. De planten zien er slap uit, de vruchten zijn misvormd en de bessen smaken nergens naar. Wantsen zijn kleine insecten die met hun scherpe monddelen plantensap opzuigen. Dat klinkt onschuldig, maar de gevolgen voor je tuin kunnen flink tegenvallen. Zeker de bruin gemarmerde schildwants, een exotische soort die vanuit Azië naar Europa is gekomen, zorgt voor steeds meer overlast.
Hoe wantsen planten aantasten
Een wants prikt met zijn zuigsnuit door de buitenste laag van een plant of vrucht heen. Daarbij spuit het insect speeksel in het weefsel. Dat speeksel is giftig voor de plant en verstoort de groei direct rondom de prikplek. Het resultaat is dat cellen afsterven en de vrucht of het blad op die plek vervormt. Op fruit zie je dit terug als kuiltjes, harde plekken of verkleuring onder de schil. Bij bessen en zachte vruchten kan de smaak zo slecht worden dat je ze niet meer kunt eten. Op bladeren ontstaan gelige of bruine vlekken, en jonge scheuten krullen soms helemaal op. Omdat een wants meerdere keren per dag prikt en ook naar naburige planten vliegt, kan de aantasting zich snel over een groot deel van je tuin verspreiden.
Welke planten het meest te lijden hebben
Fruitbomen en fruitstruiken zijn de grootste slachtoffers van wantsen. Appels, peren, pruimen, frambozen en aardbeien worden regelmatig aangetast. Maar ook groenten zoals tomaten, paprika en bonen hebben veel last van deze insecten. In siertuinen vallen vooral rozen, zonnebloemen en andere bloeiende planten op als doelwit. De bruin gemarmerde schildwants is daarin bijzonder veelzijdig: dit beestje eet van meer dan honderd verschillende plantensoorten. Dat maakt het lastig om je tuin te beschermen, want er is geen simpele oplossing waarbij je gewoon één bepaald gewas weghaalt. De inheemse grauwe schildwants richt ook schade aan, maar doet dat in de praktijk minder hevig dan zijn exotische neef.
Wants schade herkennen in je tuin
Wants schade is niet altijd gemakkelijk te herkennen, zeker niet in een vroeg stadium. Op fruit zie je vaak kleine, licht verzonken plekjes op de schil. Als je zo’n vrucht doorsnijdt, zie je bruine, kurkerige vlekjes in het vruchtvlees. Die plekken smaken bitter of wrang. Op bladeren zijn lichte vlekjes of gelige verkleuring de eerste tekenen. Bij jonge planten kan de groei stagneren zonder dat er een duidelijke oorzaak zichtbaar is. Wantsen zelf zijn soms moeilijk te vinden omdat ze wegkruipen als ze worden gestoord. Ze zijn actief in de schemering en vroeg in de ochtend, waardoor je ze overdag zelden in het oog krijgt. Een goede manier om ze op te sporen is een licht schudden aan een tak boven een licht gekleed oppervlak: de insecten vallen dan naar beneden en zijn makkelijker zichtbaar.
Wat je kunt doen tegen aantasting door wantsen
Volledig voorkomen dat wantsen je tuin binnenkomen is vrijwel onmogelijk. Toch zijn er stappen die je kunt nemen om de aantasting te beperken. Fijnmazig insectengaas over kwetsbare planten plaatsen helpt goed, zeker bij groenten en klein fruit. Wantsen overwinteren graag in dood hout, bladhopen en onder schors. Door je tuin opgeruimd te houden en die plekken te verwijderen, verklein je de kans op een grote populatie in het volgende seizoen. Natuurlijke vijanden zoals roofwantsen, sluipwespen en vogels eten wantsen en hun eieren. Een tuin met veel biodiversiteit trekt deze helpers aan. Chemische middelen werken soms tijdelijk, maar doden ook nuttige insecten en zijn daarom geen eerste keuze. Biologische insecticiden op basis van pyrethrine of een oplossing van groene zeep kunnen in ernstige gevallen uitkomst bieden, maar gebruik ze alleen als het echt nodig is en volg altijd de gebruiksaanwijzing op.
Veelgestelde vragen
Zijn alle wantsen schadelijk voor planten?
Niet alle wantsen zijn schadelijk voor planten. Er bestaan ook roofwantsen die juist andere insecten opeten en daarmee nuttig zijn in de tuin. De soorten die schade aanrichten aan planten zijn voornamelijk de bruin gemarmerde schildwants en de grauwe schildwants. Deze zuigen plantensap op en beschadigen daarbij vruchten, bladeren en scheuten.
Wanneer zijn wantsen het actiefst en wanneer is de schade het grootst?
Wantsen zijn het actiefst in de zomer en vroege herfst. In die periode eten ze veel om reserves op te bouwen voor de winter. Juist in augustus en september is de aantasting van fruit en groenten het grootst. In de winter trekken ze zich terug op beschutte plekken en richten ze geen schade aan.
Kan een aangetaste vrucht nog worden gegeten?
Een vrucht die door een wants is aangetast is in principe niet giftig, maar de smaak is vaak slecht. De aangeprikt plekken smaken bitter of wrang en de structuur van het vruchtvlees is veranderd. De beschadigde delen kun je wegsnijden als de rest van de vrucht er goed uitziet. Bij ernstige aantasting is de vrucht beter niet meer te gebruiken.
Hoe voorkom je dat wantsen je huis binnenkomen?
Wantsen zoeken in de herfst een warme plek om te overwinteren en komen soms via kieren en ramen naar binnen. Je kunt dit beperken door kieren rondom ramen en deuren te dichten. Vliegengaas voor ramen helpt ook. De insecten zijn niet gevaarlijk voor mensen, maar kunnen een onaangename geur afgeven als je ze oppakt of platdrukt.
