Wantsen in de tuin klinken alarmerend, maar de werkelijke schade hangt sterk af van welke soort je hebt. De meeste wantsen die je tegenkomt zijn onschuldig of zelfs nuttig. Toch zijn er uitzonderingen, zoals de schildwants, die serieuze wantsen schade in de tuin kan veroorzaken aan fruit, bessen en groenten.
Wat zijn wantsen eigenlijk?
Wantsen zijn insecten met een plat, schildvormig lijf en een opvallend patroon. Ze horen bij de snaveldragers: insecten die plantensap of andere vloeistoffen opzuigen met een puntige snavel. Er zijn in Nederland honderden soorten wantsen, en ze leven in tuinen, op heidegronden, in bossen en op akkers.
Veel mensen schrikken van wantsen omdat ze er wat dreigend uitzien, maar de meeste soorten steken niet en veroorzaken geen zichtbare plantenschade. Sommige soorten zijn zelfs nuttig, omdat ze andere insecten eten die wél schadelijk zijn voor je tuin.
Welke wantsen veroorzaken schade in de tuin?
Niet alle wantsen zijn gelijk. De schildwants is de soort die de meeste tuinders zorgen baart. Er zijn verschillende soorten schildwantsen. De bruine marmereerde schildwants is een exotische soort die in toenemende mate in Nederland voorkomt. Deze wants zuigt aan vruchten, groenten en sierplanten en kan grote schade aanrichten.
De inheemse grauwe schildwants veroorzaakt soms ook schade, met name in de fruitteelt, maar in veel mindere mate dan de exotische soort. Andere wantsen, zoals de randwants of gewone tuinwants, leven wel op planten maar veroorzaken in de praktijk nauwelijks zichtbare schade. Bladluizen, die ook tot de snaveldragers horen, richten juist wel duidelijk schade aan.
Hoe herken je schade door wantsen?
Schade door wantsen is niet altijd makkelijk te herkennen. De wants prikt met zijn snavel een gaatje in een blad, vrucht of steel en zuigt het sap op. Dat leidt tot typische symptomen:
- Kleine, lichte vlekjes of putjes op bladeren of vruchten
- Vervormde of verkurkte vruchten die niet meer eetbaar zijn
- Oneetbare bessen die bitter smaken of uitdrogen
- Geelgroene vlekken op bladeren die later bruin worden
- Verkleurde of afgestorven scheuten bij jonge planten
Bij fruit zoals appels, peren en bessen is de schade het duidelijkst. De prikwonden veroorzaken kurkachtige plekken in het vruchtvlees. Zo’n vrucht ziet er misschien van buiten nog normaal uit, maar is van binnen aangetast.
Welke planten zijn het meest kwetsbaar?
Schildwantsen zijn weinig kieskeurig. Ze zuigen aan een breed scala aan planten. In de moestuin lopen tomaten, paprika’s, bonen en maïs risico. In de fruitgaard zijn appels, peren, pruimen en frambozen populaire doelwitten. Ook sierplanten zoals rozen en hibiscus kunnen last krijgen van wantsen, al is de schade daar vaak minder ernstig dan in de groentetuin.
Jonge planten en planten in de bloei zijn extra gevoelig, omdat de cellen dan zacht en sappig zijn en makkelijker te doorboren.
Wat kun je doen tegen wantsen schade in de tuin?
Volledig voorkomen is moeilijk, maar je kunt de schade wel beperken. Hier zijn de meest praktische stappen:
- Controleer je planten regelmatig, vooral de onderkant van bladeren waar wantsen graag zitten.
- Raap volwassen wantsen en eierpakketten (dat zijn groepjes kleine, vatenachtige eitjes) met de hand van de plant en gooi ze weg.
- Houd je tuin opgeruimd. Wantsen overwinteren graag onder dode bladeren, boomschors en ander organisch materiaal. Ruim dit in de herfst op.
- Gebruik insectengaas over kwetsbare gewassen, zoals tomaten en paprika’s. Dit houdt wantsen letterlijk buiten.
- Moedig natuurlijke vijanden aan. Vogels, spinnen en roofwantsen eten schildwantsen. Een diverse tuin helpt daarbij.
- Gebruik alleen als laatste optie een toegestaan insecticide, en let op de schadelijkheid voor bijen en andere nuttige insecten.
Moet je altijd ingrijpen?
Nee, niet altijd. Als je in je tuin wantsen ziet die niet tot de schildwantsen horen, is er doorgaans geen reden tot actie. Veel soorten zijn volledig onschadelijk en horen gewoon thuis in een gezond tuinecosysteem. Alleen als je duidelijke vruchten- of bladschade ziet, of als je schildwantsen herkent op kwetsbare gewassen, is het slim om in te grijpen.
Kijk goed naar welke soort je hebt voordat je aan de slag gaat. Een wants die rustig op een brandnetel zit te zonnen, hoef je echt niet te bestrijden.
Veelgestelde vragen
Zijn alle wantsen schadelijk voor mijn tuin?
Nee, de meeste wantsen veroorzaken geen merkbare schade in de tuin. Veel soorten leven op planten zonder er zichtbaar nadeel van te ondervinden. Alleen bepaalde soorten, met name de schildwants, kunnen serieuze schade aanrichten aan fruit en groenten.
Hoe verschilt wantsenSchade van schade door bladluizen?
Schade door wantsen zie je vaak als putjes, verkurkte plekken of vervormde vruchten. Bladluisschade uit zich meer in krullende, plakkerige bladeren en honingdauw op de plant. Beide insecten zijn snaveldragers, maar bladluizen zitten meestal in grote groepen en veroorzaken over het algemeen sneller zichtbare schade.
Wanneer zijn wantsen het actiefst in de tuin?
Wantsen zijn het meest actief in de zomer en vroege herfst. In het najaar zoeken ze beschutte plekken om te overwinteren, zoals stapels bladeren of houten constructies. In de lente worden ze weer actief en beginnen ze te eten en eitjes te leggen.
Kun je wantsen herkennen aan een geur?
Ja, veel wantsen scheiden bij gevaar een penetrante, onaangename geur af. Dit is een verdedigingsmechanisme. Als je een wants aanraakt of platdrukt, ruik je die geur meteen. Dit geldt voor veel soorten, waaronder de schildwants.
