Een steek van een bij, wesp of hoornaar voelt direct pijn. Je schrik, er verschijnt een rode plek en soms zwelt de huid op. Maar wat gebeurt er precies als zo’n insect zijn angel in je huid zet? En wanneer is een prik gevaarlijk? Dat zijn vragen die veel mensen stellen, zeker in de zomer als insecten overal rondvliegen.
Wat er in je lichaam gebeurt na een insectenprik
Zodra een wesp of bij je prikt, spuit het insect gif in je huid. Dat gif bevat stoffen die je lichaam als een aanval zien. Je immuunsysteem reageert meteen. De huid rondom de prikplek wordt rood, warm en gezwollen. Dit is een normale reactie. De pijn komt doordat het gif zenuwuiteinden prikkelt. Bij de meeste mensen verdwijnt dit gevoel binnen een paar uur. De zwelling kan soms een dag of langer aanhouden. Een bijenprik heeft een extra complicatie: de angel blijft in de huid zitten. Die angel pompt nog gif door, ook als de bij al weg is. Verwijder de angel daarom zo snel mogelijk. Gebruik je nagel of een bankpasje om hem eruit te schrapen. Knijp er nooit in, want dan druk je extra gif de wond in.
De hoornaar: groter insect, hevigere prik
De hoornaar is de grootste wespsoort in Nederland. Hij is anderhalf tot twee keer zo groot als een gewone wesp. Dat alleen al maakt zijn angel groter en zijn gif sterker. De pijn na een hoornaarsteken wordt door veel mensen omschreven als een brandend, kloppend gevoel dat langer aanhoudt dan bij een wespensteek. Toch is de Europese hoornaar voor gezonde mensen zelden levensgevaarlijk, tenzij je er allergisch voor bent. Anders is het met de Aziatische hoornaar, ook wel geelpoothoornaar genoemd. Dit is een invasieve soort die inmiddels ook in Nederland is gesignaleerd. Deze hoornaar is een grote bedreiging voor bijen, omdat hij bikorften aanvalt. Voor mensen geldt dat zijn angel dieper prikt en dat meerdere steken achter elkaar gevaarlijk kunnen zijn. De NVWA vraagt mensen om waarnemingen van de Aziatische hoornaar te melden via een speciaal formulier.
Wanneer een prik gevaarlijk is
Voor de meeste mensen is een insectenprik vervelend maar niet ernstig. Bij een klein deel van de bevolking is dat heel anders. Mensen met een insectengiftallergie kunnen na één prik een ernstige reactie krijgen, een zogenaamde anafylactische schok. Daarbij zakt de bloeddruk snel, wordt de keel nauw en kan iemand bewusteloos raken. Dit is een medische noodsituatie. Bel bij zulke klachten direct 112. Mensen die weten dat ze allergisch zijn, dragen vaak een zogeheten epinefrine-pen bij zich. Die pen geeft een injectie die de reactie tijdelijk stopt. Zijn er meerdere steken tegelijk, bijvoorbeeld door een wespennest dat je per ongeluk verstoort, dan is ook een doktersbezoek aan te raden. Zelfs zonder allergie kan een groot aantal steken een zware belasting voor het lichaam zijn.
Wat je kunt doen na een prik
Koelen is het eerste wat je doet na een insectenprik. Leg een koude natte doek of een ijsblokje in een doekje op de plek. Dit vermindert de zwelling en verzacht de pijn. Hydrocortisone crème, die je bij de drogist koopt, helpt ook om de jeuk en roodheid te verminderen. Neem bij hevige pijn een pijnstiller zoals paracetamol. Wrijf niet over de prikplek, want dat verspreidt het gif en maakt de irritatie erger. Houd de huid schoon om infectie te voorkomen. Als de zwelling na een dag of twee niet afneemt of juist groter wordt, is het slim om een huisarts te bellen. Soms raakt een prikwond geïnfecteerd, wat extra behandeling nodig maakt. Kinderen reageren soms heftiger op een prik dan volwassenen, dus houd hen goed in de gaten.
Veelgestelde vragen
Hoe verwijder ik een bijenangel op de juiste manier?
Een bijenangel verwijder je door hem er voorzichtig uit te schrapen met een nagel of de rand van een pasje. Knijpen is niet goed, omdat je dan het giftblaasje uitknijpt en meer gif de huid in duwt. Hoe sneller je de angel verwijdert, hoe minder gif er in de huid terechtkomt.
Wat is het verschil tussen een wespenprik en een bijenprik?
Een wesp laat zijn angel niet achter en kan meerdere keren prikken. Een bij pikt maar één keer en laat zijn angel in de huid zitten. De bij overleeft het prikken daardoor niet. Beide soorten gebruiken gif om zich te verdedigen, maar de samenstelling verschilt iets.
Wat zijn tekenen van een allergische reactie na een insectenprik?
Tekenen van een ernstige allergische reactie zijn onder andere benauwdheid, een zwellende keel, duizeligheid, uitslag op andere plekken dan de prikplek en een gevoel van flauwte. Bij deze klachten bel je direct 112. Een lichte allergie geeft alleen wat meer zwelling rondom de prikplek, wat op zichzelf minder gevaarlijk is.
Mag je een wespennest zelf verwijderen?
Een klein wespennest dat nog in opbouw is, kun je soms zelf verwijderen. Een groot nest verwijder je beter niet zelf, omdat wespen fel reageren als ze zich bedreigd voelen. Ongediertebestrijders of gemeentelijke diensten kunnen hierbij helpen. Doe dit bij voorkeur vroeg in de ochtend of laat in de avond, als de wespen minder actief zijn.
