Er zijn wereldwijd meer dan 400.000 beschreven soorten kevers, wat de orde Coleoptera tot de soortenrijkste diergroep op aarde maakt. In Nederland en België kom je tientallen families tegen, van nuttige tuinbewoners tot kevers die voor flinke overlast kunnen zorgen in huis, opslag of aan hout. Dit artikel geeft je een overzicht van de belangrijkste soorten kevers, ingedeeld op familie en gedrag.
Wat maakt een kever een kever?
Kevers horen bij de insecten en zijn te herkennen aan hun harde voorvleugels, de dekschilden (ook wel elytra genoemd). Die dekschilden beschermen de vliesvleugels eronder. Alle kevers maken een volledige gedaanteverwisseling door: ei, larve, pop en volwassen kever. De larve is vaak het meest destructieve stadium, want die vreet zich door hout, voedsel of wortels voor ze verpoppen.
Soorten kevers die hout aantasten: boktorren en andere houteters
Boktorren (familie Cerambycidae) zijn grote, opvallende kevers waarvan de larven zich door levend of dood hout boren. De Aziatische boktor (Anoplophora glabripennis) is een beruchte invasieve soort die loofbomen ernstig kan beschadigen. De gewone boktor is in Nederland zeldzamer geworden, maar in bossen kun je ze soms nog tegenkomen op oud, dood hout.
Klopkevers (familie Anobiidae) zijn een stuk kleiner, maar kunnen in houten meubels, vloerdelen en balken grote schade aanrichten. De naam komt van het kloppende geluid dat de kever maakt om een partner te lokken. De meubel- of houtwormkever (Anobium punctatum) is de bekendste soort in dit gezin. Je herkent een aantasting aan de typische kleine ronde gaatjes in hout en het fijne, poederachtige boormeel eronder.
Boorkever (familie Scolytidae, tegenwoordig onderdeel van Curculionidae) zijn kleine, cilindervormige kevers die gangen boren in bast en hout van bomen. De letterzetter (Ips typographus) is een bekende soort die verzwakte fijnsparren aanvalt en in bosbouwgebieden voor grote problemen kan zorgen.
Soorten kevers als voedselplagen: broodkevers, klanders en graankevers
In de voedselopslag zijn verschillende soorten kevers actief die graan, meel, kruiden en andere droge producten aantasten. De meest bekende zijn:
- Broodkever (Stegobium paniceum): een kleine bruine kever van zo’n 2 tot 3 mm die zich voortplant in droog voedsel zoals broodkruimels, bloem, kruiden en zelfs boeken. De larven vreten zich door verpakkingen heen.
- Graankever (Sitophilus granarius): een slank, donker gekleurd beestje met een lange snuit dat zich specifiek in graankorrels nestelt. De larve ontwikkelt zich volledig binnenin de korrel, waardoor een aantasting lastig vroeg te ontdekken is.
- Tabakskever (Lasioderma serricorne): lijkt op de broodkever maar tast ook tabak en kruiden aan. Wordt regelmatig aangetroffen in keukenkastjes.
- Rijstklander (Sitophilus oryzae): lijkt op de graankever maar is kleiner en tast rijst, mais en andere granen aan.
Deze soorten kevers komen je keuken of voorraadkast binnen via besmette producten uit de supermarkt of speciaalzaak. Controleer droge producten na aankoop en bewaar ze in goed afgesloten potten om aantasting te voorkomen.
Soorten kevers in huis: tapijt- en huidskevers
Tapijt- en huidskevers (familie Dermestidae) zijn kleine, gevlekte kevers waarvan de larven grote schade kunnen aanrichten aan wollen tapijten, vachten, veren, gedroogd vlees en naturelleproducten. De bekendste soorten zijn:
- Gevlekte pelskever (Attagenus pellio): een zwarte kever met een witte vlek op elk dekschild. De harige bruine larven zijn de dader bij aangevreten wol of bont.
- Museumkever (Anthrenus museorum): een kleine, bont gekleurde kever die in musea schade aanricht aan opgezette dieren en textiel, maar ook in huizen voorkomt.
- Speksnijder (Dermestes lardarius): een grotere bruine kever die gedroogde dierlijke producten aanvalt, van ham tot gedroogde vis.
Nuttige soorten kevers in de tuin
Niet alle kevers zijn ongewenst. Lieveheersbeestjes (familie Coccinellidae) zijn kevers die bladluizen en andere kleine insecten opeten en daarmee de tuin beschermen. Het gewone zevenstippelig lieveheersbeestje (Coccinella septempunctata) is de bekendste vertegenwoordiger. Loopkevers (familie Carabidae) jagen ’s nachts op slakken, mijten en larven in de bodem en zijn daarmee waardevolle bondgenoten voor elke moestuin.
De vliegend hert of vliegende hert (Lucanus cervus) is de grootste kever van Europa en een beschermde soort. Mannetjes hebben opvallende kaaksprietjes die op hertgeweien lijken. Ze leven op dood eikenhout en zijn een teken van een gezond, oud bosecosysteem.
Soorten kevers in en om water
Waterroofkevers (familie Dytiscidae) leven zowel als larve als als volwassen kever in het water. Ze zijn actieve roofdieren die kleine waterinsecten, tadpollen en zelfs kleine visjes vangen. De grote waterroofkever (Dytiscus marginalis) kan tot 3,5 cm groot worden en is te herkennen aan zijn geelgroene rand om de dekschilden. Draaikevers (familie Gyrinidae) zie je als kleine zwarte kevertjes die in groepen rondjes draaien op het wateroppervlak.
Veelgestelde vragen over soorten kevers
Hoeveel soorten kevers zijn er in Nederland?
In Nederland zijn naar schatting zo’n 4.000 soorten kevers beschreven. Dat is een groot deel van alle insectensoorten in ons land.
Welke kever is gevaarlijk voor mensen?
De meeste kevers in Nederland zijn niet gevaarlijk voor mensen. Sommige soorten, zoals de bombardeerkever (Brachinus species), kunnen een bijtend vloeistofje spuiten ter verdediging, maar dat is voor mensen hooguit licht prikkelend. Kevers die hout of voedsel aantasten zijn schadelijk voor eigendommen, niet voor de gezondheid.
Hoe herken ik een kever in huis?
Kevers in huis zijn te herkennen aan hun harde, vaak glanzende dekschilden. Ze lopen eerder dan dat ze vliegen. De grootte varieert van minder dan 1 mm (bij sommige klanders) tot meer dan 1 cm. Kleine bruine beestjes in de keuken zijn vaak broodkevers of tabakskevers; gevlekte beestjes op tapijt zijn vaak pelskever- of museumkever-larven.
Zijn alle kevers schadelijk?
Zeker niet. Veel kevers zijn nuttig voor het ecosysteem als bestuivers, afvalverwerkers of roofdieren. Alleen een klein deel van de soorten kevers komt voor in situaties waarbij ze overlast of schade veroorzaken aan gebouwen, voedsel of materialen.
De variatie in soorten kevers is enorm, van minuscule graankevers in je keukenkast tot imposante vliegende herten in oude bossen. Wil je weten of een bepaalde soort overlast veroorzaakt, kijk dan goed naar de plek waar je ze aantreft, de grootte, de kleur en eventuele sporen zoals gaatjes, boormeel of aangevreten materiaal. Dat helpt je al een heel eind bij het thuisbrengen van de soort.
