De franse krekel is eigenlijk geen krekel, maar een cicade. Het insect dat je in de zomer in Zuid-Frankrijk zo opvallend luid hoort tjirpen, heet in het Frans “cigale” en behoort tot een andere familie dan de gewone krekel. De verwarring tussen de twee bestaat al eeuwen, en het is ook nog eens bewust in stand gehouden door een beroemde dichter.
In Nederland gebruiken veel mensen “franse krekel” als bijnaam voor de cicade, omdat het geluid sterk lijkt op dat van een krekel en het insect zo sterk verbonden is met de Franse zomer. Toch zijn het twee heel verschillende dieren.
Hoe de verwarring over de franse krekel ontstond
De verwarring tussen de cicade en de krekel gaat terug op Jean de la Fontaine, de Franse fabeldichter uit de zeventiende eeuw. In zijn beroemde fabel “De cicade en de mier” vertaalde hij een verhaal van Aesopus, maar hij gebruikte het woord “cigale” op een manier die door latere lezers en vertalers werd verward met een krekel. In Nederlandse en andere vertalingen werd de cigale regelmatig als “krekel” vertaald, wat de bijnaam “franse krekel” voor de cicade vaste voet aan de grond gaf.
De cicade en de krekel lijken op het eerste gezicht op elkaar: beide zijn insecten die geluid maken en allebei zie je ze in warme gebieden. Maar biologisch zijn ze heel anders. De krekel behoort tot de sprinkhanen, terwijl de cicade een apart insectengeslacht vormt dat verwant is aan wantsen en bladluizen.
Wat is het verschil tussen een cicade en een krekel?
Als je beide insecten naast elkaar zet, zijn de verschillen duidelijk zichtbaar. Een cicade heeft transparante vleugels, grote bolle ogen en is meestal groter dan een krekel. Een krekel is donkerder van kleur, heeft lange achterpoten en lange voelsprieten. Ook het geluid maken ze op een andere manier.
- Cicade: maakt geluid door trilorganen (tymbaals) in het achterlijf te laten trillen. Alleen de mannetjes zingen.
- Krekel: maakt geluid door de vleugels langs elkaar te wrijven, ook wel stridulatie genoemd.
- Geluid: de cicade is veel luider dan de krekel. Het geluid van een grote cicadekolonie kan makkelijk boven de 90 decibel uitkomen.
- Periode: cicades zijn overdag actief en zingen bij hoge temperaturen. Krekels zijn vaker ’s avonds en ’s nachts te horen.
Waarom is de cicade zo’n symbool van Zuid-Frankrijk?
De cigale is onlosmakelijk verbonden met Provence en de Languedoc. In de zomer, zodra de temperatuur hoog genoeg is, begint het zingen. Je hoort ze in olijfbomen, platanen en struiken. Het geluid stopt plotseling als je te dicht naderbij komt. Zodra je weer stilstaat, begint het opnieuw.
In de Provençaalse cultuur geldt de cicade als gelukssymbool. Je vindt afbeeldingen op tegels, sieraden, keramiek en marktkramen door heel Zuid-Frankrijk. Het insect staat er voor zomerse ontspanning, warmte en het leven in de buitenlucht, wat ook verklaart waarom toeristen de naam “franse krekel” zijn gaan gebruiken als ze het over dit geluid hebben.
Leefwijze van de cicade
Cicades brengen het grootste deel van hun leven ondergronds door als larve. Afhankelijk van de soort duurt die periode jaren. De bekendste Noord-Amerikaanse soorten zitten zelfs 13 of 17 jaar onder de grond. Europese soorten, waaronder de cicaden die je in Frankrijk hoort, hebben een kortere larveperiode van enkele jaren. Eenmaal boven de grond leven de volwassen dieren maar een paar weken, net lang genoeg om te paren en eitjes te leggen.
De cicade voedt zich met plantensap. Met een puntige monddeel priemt hij in takken en stengels om sap op te zuigen. Dat maakt ze weliswaar niet direct gevaarlijk voor mensen, maar bij grote aantallen kunnen ze wel schade aanrichten aan jonge bomen en struiken.
Als je in de zomer in Zuid-Frankrijk zit en dat luid, doordringend gezang hoort, hoor je dus geen krekel maar een cicade. De bijnaam “franse krekel” is begrijpelijk, maar de cigale verdient eigenlijk zijn eigen naam. Het is één van de meest herkenbare geluiden van de Mediterrane zomer, en eenmaal gehoord vergeet je het niet meer.
