Het geluid van een krekel heet sjirpen. Dat is het hoge, ritmische geluid dat je op warme zomeravonden hoort, en het heeft een eigen woord in het Nederlands. Je kunt ook zeggen dat een krekel sjirpt. Naast “sjirpen” kom je soms ook het woord krekelen tegen, maar dat wordt minder gebruikt.
Hoe maakt een krekel dat geluid?
Een krekel maakt zijn geluid niet met zijn mond of keel, maar met zijn vleugels. Op het ene vleugel zit een soort kartelrand, en op het andere vleugel zit een schraaprand. Door die twee snel over elkaar te bewegen ontstaat het vertrouwde sjirpende geluid. Dit proces heeft een eigen naam: stridulatie. Het is dus eigenlijk een soort viool spelen, maar dan met vleugels.
Alleen de mannetjes sjirpen. Ze doen dit om vrouwtjes aan te trekken of om andere mannetjes te waarschuwen. Hoe warmer het is, hoe sneller en vaker een krekel sjirpt. Op een koele avond is het geluid langzamer en minder frequent dan op een warme zomernacht.
Het sjirpen van een krekel: hoe klinkt het precies?
Het geluid bestaat uit korte, herhalende klikjes die zo snel achter elkaar komen dat je ze als één aaneengesloten toon hoort. Elke soort krekel heeft een eigen ritme en toonhoogte. De gewone veldkrekel (die je in Nederland en België tegenkomt) maakt een heldere, hoge toon die je al van meters ver hoort. Het geluid klinkt als “sjirrr… sjirrr…” in een vast ritme.
Wat is het verschil tussen sjirpen en andere diergeMOTE geluiden?
Sjirpen is specifiek voor krekels en ook voor sprinkhanen. Sprinkhanen maken ook geluid via stridulatie, maar zij schuren hun achterpoten langs hun vleugels in plaats van vleugel op vleugel. Het geluid van een sprinkhaan klinkt droog en raspend, terwijl het geluid van een krekel helderder en melodieuzer is. Cicaden (in warmere landen) maken ook een luid, zoemend zomergeluid, maar dat noem je geen sjirpen.
Veelgebruikte woorden voor het geluid van een krekel
- Sjirpen (werkwoord): de meest gebruikte en correcte term in het Nederlands
- Krekelen (werkwoord): een minder gangbare variant
- Stridulatie (zelfstandig naamwoord): de technische, biologische benaming voor het mechanisme
- Gesjirp (zelfstandig naamwoord): de aanduiding voor het geluid zelf
Wil je het geluid kort beschrijven in een zin, dan zeg je: “De krekel sjirpt” of “je hoort het gesjirp van krekels”. Dat is precies hoe het in goed Nederlands hoort.
Het geluid van een krekel heet dus sjirpen, en de handeling zelf sjirpt een krekel via stridulatie. Een simpel antwoord op een vraag die je misschien al jaren bezighield op een warme zomeravond.
