Het geluid dat je hoort op een warme zomeravond, dat typische getjirp of gezaag, komt van een krekel of een sprinkhaan. Maar welk dier maakt welk geluid, en hoe doen ze dat eigenlijk? Het verschil is duidelijker dan je denkt, zowel in hoe het klinkt als in wanneer je het hoort.
Hoe klinkt het geluid van een krekel?
Krekels maken een hoog, helder en ritmisch tjirpend geluid. Het klinkt als een herhaald “tjirp-tjirp” of “kriek-kriek”, vaak in een vast tempo. Je hoort het vooral ’s avonds en ’s nachts. Het geluid draagt ver en is doordringend, zeker als een krekel zich binnenshuis bevindt.
Een krekel maakt dit geluid door zijn vleugels langs elkaar te wrijven. Aan de bovenkant van één achtervleugel zit een geraspte rand (de “file”), die langs een scherpe rib van de andere vleugel strijkt. Dit heet stridulatie. Alleen mannetjeskrekels maken geluid. Ze doen het om vrouwtjes aan te trekken of om rivalen weg te houden.
Hoe klinkt het geluid van een sprinkhaan?
Sprinkhanen maken een droger, scherend of zoemend geluid. Het klinkt meer als een aanhoudend “zzzzz” of een snel achter elkaar volgend geratel. Het is minder melodieus dan het krekelgeluid en lijkt wat op het geluid van een naaimachine of het ritselen van droog gras. Sprinkhanen zijn juist overdag actief en produceren hun geluid in het volle zonlicht.
De techniek verschilt van die van de krekel. Een sprinkhaan wrijft zijn achterpoten langs zijn vleugels. Aan de binnenkant van de dij zitten kleine tandjes die langs een rib op de voorvleugel schuren. Ook dit heet stridulatie, maar de beweging en het resultaat klinken heel anders. Sommige soorten sprinkhanen maken ook geluid door met hun vleugels te klapperen tijdens de vlucht.
Krekel of sprinkhaan geluid: de belangrijkste verschillen
- Tijdstip: krekels hoor je ’s avonds en ’s nachts, sprinkhanen overdag.
- Klank: krekels tjirpen helder en ritmisch, sprinkhanen maken een schurend, zoemend geluid.
- Methode: krekels wrijven vleugel op vleugel, sprinkhanen wrijven poot langs vleugel.
- Toonhoogte: krekels klinken hoger en scherper, sprinkhanen lager en droger.
- Ritme: krekelgeluid heeft een duidelijk patroon, sprinkhaaangeluid klinkt meer doorlopend.
Waarvoor dient het geluid?
Bij beide insecten dient het geluid vrijwel altijd hetzelfde doel: het mannetje lokt een vrouwtje. Hoe harder en regelmatiger het geluid, hoe aantrekkelijker het mannetje voor vrouwtjes van dezelfde soort is. Sommige soorten gebruiken ook een ander, zachter geluid als een vrouwtje dichtbij is, een soort vrij-lied na de aanlokkingsfase. Daarnaast kan het geluid dienen als waarschuwing aan andere mannetjes om afstand te houden.
De temperatuur heeft grote invloed op de frequentie van het krekelgeluid. Bij hogere temperaturen tjirpt een krekel sneller. Dit verband is zo betrouwbaar dat er zelfs een vuistregel voor bestaat: tel het aantal tjirps in veertien seconden en tel daar veertig bij op, dan krijg je een ruwe schatting van de temperatuur in Fahrenheit. Dit staat bekend als de wet van Dolbear, vernoemd naar de Amerikaanse wetenschapper Amos Dolbear.
Hoe herken je het geluid in de praktijk?
Hoor je ’s zomers een luid, ritmisch getjirp als je ’s avonds de ramen openzet? Dan is de kans groot dat het een krekel is. Hoor je overdag in hoog gras een droog, aanhoudend gezaag dat stopt zodra je dichterbij komt? Dan is het vrijwel zeker een sprinkhaan. Sprinkhanen zijn schuw en vallen snel stil als er iets beweegt in hun buurt. Krekels houden hun geluid langer vol, ook als je ze nadert.
Kort samengevat: het heldere, nachtelijke tjirpen is van de krekel, het droge dagelijkse gezaag is van de sprinkhaan. Beide insecten gebruiken hun lichaam als instrument op een ingenieuze manier, maar het resultaat klinkt merkbaar anders zodra je weet waar je op moet letten.
