Een wesp is gevaarlijk als je allergisch bent voor wespengif, als je meerdere steken tegelijk krijgt, of als je in de buurt van een nest komt. Voor de meeste mensen is een wespsteek pijnlijk maar onschadelijk. Toch zijn er situaties waarin een wesp een serieus gevaar vormt, en die is het waard om goed te kennen.
Wanneer is een wesp gevaarlijk?
Wespen steken als ze zich bedreigd voelen. Anders dan bijen kunnen wespen meerdere keren achter elkaar steken, zonder dat ze daarbij doodgaan. Dat maakt ze extra risicovol als je dichtbij een nest bent of er per ongeluk tegenaan stoot. Een nest kan duizenden wespen bevatten, en een massaanval levert zoveel gif dat zelfs mensen zonder allergie in gevaar kunnen komen.
Gevaarlijker dan de gewone wesp is de Aziatische hoornaar (ook wel geelpoothoornaar genoemd). Deze soort, die de afgelopen jaren ook in Nederland opduikt, is groter dan een gewone wesp en bouwt nesten die soms hoger dan een meter groot worden. De NVWA volgt de verspreiding van deze hoornaar actief, omdat hij een invasieve soort is die een bedreiging vormt voor inheemse bijen en wespen. De steek van een Aziatische hoornaar is pijnlijker dan die van een gewone wesp, door de grotere gifklier en het hogere gifvolume.
Hoe herken je een gevaarlijke wesp?
Gewone wespen herken je aan de geel-zwarte banden op het achterlijf en hun slanke taille. De Aziatische hoornaar is groter, heeft een donkerbruin tot zwart lichaam met een opvallend oranjegeel hoofd, gele poten (vandaar de naam geelpoothoornaar) en een achterlijf met meerdere gele banden. Ze lijkt op een hoornaar, maar heeft die kenmerkende gele poten. De inheemse Europese hoornaar is eveneens groot, maar heeft een bruinrood borststuk en is over het algemeen minder agressief dan zijn Aziatische neef.
Middelste wespen (een aparte soort) zijn kleiner dan hoornaars maar groter dan de gewone wesp. Ze bouwen nesten in de grond of in holtes en zijn herkenbaar aan hun wat bredere lijf ten opzichte van gewone wespen. Ook zij kunnen bij verstoring pijnlijk steken.
Wespengif en allergie: het echte gevaar
Voor de meeste mensen veroorzaakt een wespsteek lokale pijn, roodheid en zwelling die binnen een paar uur vanzelf weggaat. Het echte gevaar zit bij een anafylactische reactie, een ernstige allergische reactie op wespengif. Klachten die duiden op zo’n reactie zijn onder andere netelroos ver van de steekplek, benauwdheid, een zwelling in de keel, duizeligheid of flauwvallen. Dit kan binnen minuten levensgevaarlijk worden.
Naar schatting is zo’n 1 tot 5 procent van de bevolking ernstig allergisch voor wespengif (een breed aangenomen schatting op basis van Europese epidemiologische gegevens). Als je weet dat je allergisch bent, draag dan altijd een epinefrine-auto-injector (EpiPen) bij je en zorg dat mensen om je heen weten hoe ze die moeten gebruiken.
Wat moet je doen bij een gevaarlijke situatie?
Kom je onverwacht in de buurt van een wespennest, beweeg dan rustig weg zonder te zwaaien of te slaan. Snel weglopen werkt beter dan stilstaan. Sla er nooit op los, want dat maakt wespen agressiever. Gebruik geen parfum of zoete geuren in de buurt van wespen, want die trekken hen aan.
Word je toch meerdere keren gestoken? Zoek dan snel een beschutte ruimte op (een auto of gebouw) en bel bij veel steken of alarmsymptomen direct 112. Bij een vermoeden van allergie geldt hetzelfde: wacht niet af, maar zoek direct medische hulp op.
Vermoed je een nest van de Aziatische hoornaar? Meld dit dan bij de NVWA via hun website. Probeer het nest nooit zelf te verwijderen, dat is een klus voor een professionele wespenbestrijder.
Een gevaarlijke wesp is dus zelden levensgevaarlijk voor gezonde mensen zonder allergie, maar het risico is reëel bij een nest in de buurt, bij meerdere steken tegelijk, of als je allergisch blijkt te zijn. Weet je hoe je reageert op een wespsteek? Dan weet je ook hoe voorzichtig je moet zijn.
