Het leven begint bij de wespenkoningin
In de winter zie je bijna geen wespen. Dat komt omdat de meeste wespen in het najaar sterven. Alleen de koningin overleeft de koude maanden. Zij zoekt een rustige en beschutte plek om te overwinteren, bijvoorbeeld onder schors van een boom of in een schuurtje. Pas in april of mei, als het warmer wordt, wordt de koningin weer actief. Ze gaat op zoek naar een geschikte plaats om een nieuw nest te starten. Dat kan een holle boom zijn, een open zolder of een hoekje in de grond. Hier begint ze in haar eentje aan het bouwen van het nest.
De bouw van het nest en de eerste werksters
Wanneer de koningin een goede plek heeft gevonden, begint ze direct met het verzamelen van vezels uit hout of planten. Ze kauwt deze tot een soort papierpulp om zo de eerste cellen van het nest te maken. Hierin legt ze haar eerste eitjes. Na een paar dagen komen hier larven uit. De koningin voedt deze zelf en als ze groter worden, veranderen ze in werksters. Deze werksters nemen al snel de bouw van het nest en de verzorging van de nieuwe larven over. Vanaf dat moment legt de koningin zich vooral toe op het leggen van meer eitjes. Zo groeit het nest snel.
Herkenning van de wespenkoningin
De koningin is groter dan gewone wespen en heeft meestal ook een wat langere buik. Haar kleuren zijn vaak iets fletser, minder fel dan die van haar werksters. In het voorjaar, als het aantal wespen nog klein is, kun je haar soms alleen zien rondvliegen op zoek naar voedsel of bouwmateriaal. Ze doet dit vooral in haar eentje, omdat er nog geen andere wespen zijn die haar kunnen helpen. Later in het seizoen is ze bijna nooit buiten het nest, omdat de werksters al het werk op zich nemen. De kans dat je de koningin in de zomer ziet, is dus heel klein.
Het einde van haar taak: een nieuw begin
Aan het einde van de zomer verandert de rol van de koningin opnieuw. Dan legt ze speciale eitjes die uitgroeien tot nieuwe koninginnen en mannetjeswespen. De nieuwe koninginnen verlaten het nest, paren met mannetjes en zoeken een plek om te overwinteren. De oude koningin en de rest van de kolonie sterven meestal in het najaar. De cyclus begint dan opnieuw, want alleen de jonge koninginnen blijven leven. Zo zorgt de natuur ervoor dat er elk jaar weer nieuwe wespennesten ontstaan.
De rol van de koningin in de natuur
Wespen zijn niet alleen lastig in de zomer, ze zijn ook erg belangrijk. De koningin zorgt ervoor dat er genoeg wespen zijn om andere insecten te vangen. Hierdoor blijven plagen van vliegen, muggen en rupsen beperkt. Ook helpen wespen bij het opruimen van dierlijke resten. Een gezonde natuur kan dus niet zonder wespen en hun koninginnen. Het is verstandig om de koningin met rust te laten als je haar tegenkomt in het begin van het seizoen. Zo voorkom je verstoring van het natuurlijk evenwicht.
Meest gestelde vragen over de wespenkoningin
Hoe weet je dat het een koningin is?
Een wespenkoningin kun je herkennen aan haar grootte. Ze is flink groter en steviger dan gewone wespen. Haar kleur kan wat geler en valer zijn. Vroeg in het voorjaar zie je haar vaker alleen vliegen, omdat werksters er dan nog niet zijn.
Waarom zie je de koningin niet zo vaak?
De koningin is vooral in het voorjaar buiten om het nest te bouwen. Als er genoeg werksters zijn, blijft ze bijna altijd binnen om eitjes te leggen. In de zomer verlaten de koninginnen het nest bijna nooit en zie je vooral de werksters vliegen.
Wat moet je doen als je een wespenkoningin tegenkomt?
Wanneer je een koningin ziet in het vroege voorjaar, laat haar dan met rust. Ze is dan belangrijk voor de natuur en zorgt voor minder last van andere insecten. Voelt het onveilig of komt ze vaak terug? Sluit dan openingen rond je huis.
Leeft de koningin een heel jaar?
De meeste koninginnen leven één seizoen. Alleen jonge koninginnen die in het najaar geboren worden, overwinteren en starten het volgende jaar een nieuw nest. Oude koninginnen en de andere wespen sterven aan het eind van de zomer.
Komen uit één nest meerdere koninginnen?
Aan het einde van de zomer legt de koningin eitjes waaruit meerdere jonge koninginnen ontstaan. Deze verlaten allemaal het nest, zodat er in het volgende jaar meer nesten kunnen komen.
