De duitse wesp en de gewone wesp lijken sterk op elkaar, maar zijn toch goed te onderscheiden als je weet waar je op moet letten. Het belangrijkste verschil zit in de tekening op het gezicht en het borststuk. De gewone wesp (Vespula vulgaris) heeft een ankervorming zwart vlekje op zijn geel gezicht, terwijl de duitse wesp (Vespula germanica) drie losse zwarte puntjes op het gezicht heeft. Dat is het snelste herkenningspunt tussen deze twee soorten.
In Nederland en België zijn beide soorten algemeen. De gewone wesp is de meest talrijke van de twee. De duitse wesp komt ook veel voor, maar in iets kleinere aantallen. Qua gedrag en leefwijze lijken ze sterk op elkaar, wat het verwarren begrijpelijk maakt.
Uiterlijk: deutsche wesp vs gewone wesp naast elkaar
Beide wespen zijn zwart-geel gestreept en roughly even groot, rond de 12 tot 17 millimeter. Toch zijn er meerdere kenmerken die je helpen ze uit elkaar te houden.
| Kenmerk | Gewone wesp (Vespula vulgaris) | Duitse wesp (Vespula germanica) |
|---|---|---|
| Gezichtstekening | Anker- of schepvorming zwart vlekje | Drie losse zwarte puntjes |
| Borststuk (thorax) | Twee gele vlekjes op het borststuk | Drie gele vlekjes op het borststuk |
| Tekening op achterlijf | Gele banden, soms met kleine zwarte vlekjes | Gele banden met duidelijkere afzonderlijke vlekken |
| Grootte | 12 tot 17 mm | 12 tot 17 mm |
| Hoe talrijk | Zeer algemeen, meest voorkomend | Algemeen, maar minder talrijk |
Het gezicht is het makkelijkste kijkpunt. Als je een wesp rustig ziet zitten, kijk dan recht naar het geelgekleurde kopje. Zie je een duidelijk anker of schepje? Dan is het vrijwel zeker een gewone wesp. Zie je drie losse stippen? Dan heb je een duitse wesp voor je.
Nest en levenswijze vergelijken
Beide soorten bouwen nesten van gekauwd hout, wat een papierachtig materiaal geeft. De nesten lijken op elkaar en kunnen flink groot worden tegen het einde van de zomer. Een volwassen nest telt al snel enkele duizenden werksters.
De gewone wesp nestelt vaker ondergronds, in muizengangen of holtes in de grond. De duitse wesp doet dit ook, maar nestelt wat vaker in schuren, spouwmuren of andere beschutte bovengrondse plekken. Dit is geen harde regel, want beide soorten maken gebruik van allerlei nestplekken afhankelijk van wat beschikbaar is.
Qua voedsel zijn ze allebei alleseters. Ze jagen op insecten om hun larven te voeden en zijn tegelijk dol op suiker. Dat verklaart waarom je ze bij frisdrank, fruit en barbecues tegenkomt. Laat in de zomer, als het nest vol is en de vraag naar suiker toeneemt, worden beide soorten opdringeriger bij de picknicktafel.
Gedrag en steekrisico
Er is geen duidelijk bewijs dat de ene soort agressiever is dan de andere. Beide wespen steken als ze zich bedreigd voelen of als hun nest verstoord wordt. Anders dan bijen kunnen wespen meerdere keren steken, en dat geldt voor zowel de gewone als de duitse wesp.
Bij een nest in de buurt van een drukgelopen plek geldt voor beide soorten hetzelfde advies: niet zelf ingrijpen. Een wespenbestrijder of plaagdierdeskundige kan het nest veilig verwijderen of verplaatsen. Probeer een nest nooit zelf te verwijderen, want dat vergroot de kans op massale steken sterk.
Wanneer zie je welke soort?
Beide wespen zijn actief van het voorjaar tot de vroege herfst. De koningin begint in het voorjaar met nestbouw, waarna het nest de hele zomer groeit. In augustus en september zijn de nesten het grootst en is de kans het grootst dat je wespen tegenkomt bij etensresten of zoete dranken.
Na de eerste nachtvorst sterven de werksters en de mannelijke wespen. Alleen bevruchte koninginnen overleven de winter op een beschutte plek. In het voorjaar beginnen ze opnieuw met een nest, altijd op een nieuwe locatie.
Als je wil weten welke wesp je voor je hebt, is het gezicht dus de snelste manier: drie stippen wijst naar de duitse wesp, een anker naar de gewone wesp. Voor de rest gedragen ze zich zo vergelijkbaar dat de soort bij overlast praktisch weinig uitmaakt. De aanpak bij een nest of een opdringerige wesp aan tafel is voor beide soorten precies hetzelfde.
