Een koningin wesp verschilt op meerdere punten duidelijk van een gewone wesp (de werkster). Het grootste verschil zit in het formaat: een wespenkoningin is merkbaar groter dan de werksters in haar kolonie. Daarnaast verschilt ze in rol, gedrag en de periode waarin je haar tegenkomt. Hieronder zetten we de belangrijkste verschillen concreet op een rij.
Koningin wesp vs gewone wesp: hoe groot is het verschil?
De koningin is gemiddeld zo’n 2 tot 3 millimeter langer dan een werkster. Een gewone werkster is meestal tussen de 11 en 14 millimeter lang. Een koningin van dezelfde soort (zoals de gewone wesp of de Duitse wesp) is al snel 16 tot 20 millimeter. Dat verschil valt in de praktijk goed op, zeker als je haar naast een werkster legt. Het is dit verschil in formaat waarmee je de koningin het betrouwbaarst herkent.
De kleuren, de gele en zwarte strepen, zijn bij beide hetzelfde. Je kunt ze dus niet op kleur onderscheiden. Let dus op het formaat, niet op het patroon.
Wat doet een werkster, en wat doet de koningin?
De taakverdeling is strikt. Een werkster (de gewone wesp die je buiten tegenkomt) doet al het buitenwerk: voedsel zoeken, het nest bouwen en bewaken, en larven voederen. Ze leven maar een paar weken. De koningin verlaat het nest vrijwel nooit. Haar enige taak is eieren leggen. Op het hoogtepunt van het seizoen legt ze honderden eieren per dag. Ze kan wel enkele maanden leven, soms tot een jaar als ze succesvol overwintert.
Als je in de zomer een wesp in je tuin ziet vliegen, is dat bijna altijd een werkster. De koningin blijft diep in het nest. Alleen in het voorjaar, als ze alleen op pad gaat om een nieuw nest te stichten, zie je haar buiten.
Wanneer zie je de koningin buiten het nest?
Vroeg in het voorjaar, meestal tussen maart en mei, vlieg je de koningin weleens tegen het lijf. Ze is dan solitair op zoek naar een geschikte plek om een nest te beginnen. In die fase is ze ook kwetsbaarder, want er zijn nog geen werksters om haar te beschermen. Een koningin die je in mei tegenkomt is waarschijnlijk bezig met het bouwen van de eerste kleine neststructuur.
In de zomer zie je haar buiten bijna nooit. Tegen het einde van het seizoen, in augustus en september, verlaten nieuwe koninginnen en mannetjes het nest om te paren. De bevruchte koninginnen zoeken daarna een plek om te overwinteren, zoals onder boomschors of in een schuur. De rest van de kolonie, inclusief alle werksters en de oude koningin, sterft af als het kouder wordt.
Is de koningin gevaarlijker dan een gewone wesp?
Niet per se. Beide kunnen steken, en beide reageren op bedreiging. Een werkster kan meerdere keren steken. De koningin kan dat ook, maar je komt haar simpelweg zelden tegen. Werksters zijn juist agressiever bij het nest, omdat ze het nest en de larven verdedigen. Als je een grote wesp ziet in het voorjaar, hoef je dus niet extra bang te zijn. Let wel op: raak haar niet aan. Ze prikt net zo hard als een werkster.
Overzicht: koningin wesp vs gewone wesp
| Kenmerk | Koningin | Werkster (gewone wesp) |
|---|---|---|
| Lengte | 16 tot 20 mm | 11 tot 14 mm |
| Taak | Eieren leggen | Bouwen, voeren, bewaken |
| Levensduur | Maanden tot een jaar | Enkele weken |
| Wanneer buiten | Vroeg voorjaar en late zomer | Heel zomerseizoen |
| Solitair of in groep | Solitair (in voorjaar) | Altijd in kolonieverband |
Het verschil tussen een koningin wesp en een gewone werkster is dus het duidelijkst in het formaat en de periode waarin je ze tegenkomt. Zie je vroeg in het voorjaar een opvallend grote wesp die rustig rondvliegt en lijkt te zoeken, dan is de kans groot dat het een koningin is. De gewone wespen die in de zomer om je barbecue cirkelen? Dat zijn altijd werksters.
