De Europese wesp (Vespula vulgaris) is een van de meest bekende en meest voorkomende wespensoorten in Nederland en België. Je herkent hem aan het geel-zwarte lijf, de slanke taille en het typische vlieggedrag waarbij hij met hangende poten vliegt. In de zomer is deze wesp vrijwel overal aanwezig, van tuinen tot terrassen tot vuilnisbakken.
De Europese wesp is niet hetzelfde als de Europese hoornaar (Vespa crabro). De hoornaar is groter, bruinoranje gekleurd en een stuk rustiger van karakter. De wesp waar de meeste mensen overlast van ervaren in de zomer is juist de kleinere Europese wesp.
Hoe herken je de Europese wesp?
Een volwassen Europese wesp is ongeveer 11 tot 17 millimeter lang. Het lichaam is afwisselend geel en zwart gebandeerd, met op de kop een kenmerkend zwart ankerpatroon op de gele achtergrond. Dat anker is een handig onderscheidingspunt ten opzichte van andere wespensoorten. De vleugels zijn doorschijnend en worden in rust gevouwen langs het lichaam.
Werksters, de vrouwelijke wespen die het nest verzorgen, zijn iets kleiner dan koninginnen. Mannetjes hebben geen angel en verschijnen pas in de late zomer, vlak voordat het nest afsterft. De koningin overwintert als enige en start elk voorjaar een nieuw nest.
Waar nestelt de Europese wesp?
De Europese wesp bouwt nesten van houtpulp die de wespen zelf kauwen en mengen met speeksel. Dat geeft het nest een papierachtig uiterlijk. Je vindt nesten vaak in de grond, in spouwmuren, onder dakpannen of in schuren. Een volledig ontwikkeld nest kan in de zomer duizenden individuen bevatten, soms oplopend tot 10.000 of meer werksters.
Nesten worden nooit hergebruikt. Na de herfst sterft de gehele kolonie af, op de bevruchte koninginnen na. Die zoeken een beschutte plek om de winter door te brengen, zoals onder boomschors of in een schuur. In het voorjaar begint de koningin een nieuw nest, aanvankelijk alleen.
Wat eet de Europese wesp?
Wespen zijn veelzijdige eters. In het begin van de zomer jagen werksters actief op insecten en spinnen om de larven in het nest te voeden. Die larven scheiden op hun beurt een zoete vloeistof af waarvan de werksters leven. Naarmate de zomer vordert en het aantal larven afneemt, gaan werksters steeds meer op zoek naar andere suikerbronnen. Dat is het moment waarop ze opdagen bij frisdrank, rijp fruit en etensresten.
Dit gedrag verklaart waarom wespen in augustus en september zo opdringerig lijken. Ze zijn niet agressiever dan eerder in het seizoen, maar simpelweg wanhopiger op zoek naar suiker. Een wesp die rondom jouw drankje vliegt, is aan het foerageren, niet aan het aanvallen.
Steekt de Europese wesp snel?
De Europese wesp steekt als hij zich bedreigd voelt of als het nest wordt verstoord. Anders dan een bij kan een wesp meerdere keren steken, omdat de angel niet achter blijft in de huid. De steek is pijnlijk en veroorzaakt bij de meeste mensen een rode zwelling die binnen een dag verdwijnt.
Bij een allergische reactie kan een steek gevaarlijker zijn. Verschijnselen als benauwdheid, een opgezwollen keel of duizeligheid na een steek vragen om onmiddellijke medische hulp. Mensen met een bekende wespenallergie dragen soms een adrenalinepen bij zich op advies van een arts.
Bij een wespensteek zonder allergische reactie helpt het om de steekplek te koelen met koud water of ijs. Krab niet aan de plek, dat verergert de jeuk. Antihistaminezalf of een koude doek biedt verlichting.
Europese wesp versus hoornaar: de verschillen
- Grootte: de hoornaar is duidelijk groter (25 tot 35 mm) dan de Europese wesp (11 tot 17 mm).
- Kleur: de hoornaar heeft bruinoranje tinten, de Europese wesp is helder geel-zwart.
- Gedrag: hoornaars zijn over het algemeen minder opdringerig bij voedsel.
- Nestlocatie: hoornaars nestelen vaker boven de grond, in holle bomen of dakspanten.
Verwart je ze toch? Een vuistregel: als het insect zo groot is als je duimnagelkootje of groter, is het waarschijnlijk een hoornaar.
Wespen in de tuin: nuttig of lastig?
Europese wespen spelen een nuttige rol in het ecosysteem. Ze zijn actieve predatoren van insecten zoals vliegen, rupsen en bladluizen, wat hen waardevolle bondgenoten maakt in moestuinen. Ze bestuiven ook bloemen, al doen bijen dat efficiënter. De overlast die we ervaren is grotendeels seizoensgebonden en beperkt zich tot de late zomer.
Wil je wespen op afstand houden? Dek eten en dranken af, verwijder rijp of gevallen fruit en zorg dat vuilnisbakken goed gesloten zijn. Val een wesp niet dood, want daarbij komen alarmstoffen vrij die andere wespen kunnen aantrekken.
Een wespenplaag in of om het huis vraagt soms om professionele hulp, zeker als het nest zich op een risicovolle plek bevindt. Een erkend plaagdierbestrijder kan het nest veilig verwijderen. Probeer dat nooit zelf als het nest groot is of moeilijk bereikbaar.
