De “monsterwesp” is een bijnaam die steeds vaker opduikt voor de Aziatische hoornaar, een grote wespensoort die in Nederland en België steeds vaker gesignaleerd wordt. Het is een indrukwekkend en soms angstaanjagend insect, maar hoe gevaarlijk is zo’n monsterwesp nu eigenlijk voor mensen? Dat valt in de meeste gevallen mee, al is er genoeg reden om het beest serieus te nemen.
Wat is de monsterwesp precies?
De Aziatische hoornaar (wetenschappelijke naam: Vespa velutina) is wat mensen bedoelen als ze het over een monsterwesp hebben. Vergeleken met een gewone wesp is hij duidelijk groter, donkerder van kleur en imposanter. De koningin kan een lengte bereiken van rond de drie centimeter. Het beest heeft een opvallend oranjegeel gezicht en een donker, bijna zwart lijf met een gele band op het achterlijf.
Oorspronkelijk komt de Aziatische hoornaar uit Azië, maar hij heeft zich via handelsroutes naar Europa verspreid. In de vroege jaren 2000 dook hij voor het eerst op in Frankrijk, en sindsdien heeft hij zich razendsnel uitgebreid. In Nederland en België is de monsterwesp inmiddels een bekende verschijning, en het aantal nesten groeit elk jaar.
Hoe gevaarlijk is een steek van de monsterwesp?
Een steek van de monsterwesp doet meer pijn dan die van een gewone wesp. Dat heeft te maken met de grotere stekels en de hoeveelheid gif die het beest kan injecteren. Toch is een steek voor de meeste gezonde mensen niet direct levensbedreigend. Je kunt rekenen op stevige pijn, roodheid en zwelling op de plek van de steek, vergelijkbaar met een ernstige wespensteek.
Gevaarlijk wordt het wél in twee situaties. Ten eerste als iemand allergisch is voor wespen- of hoornaargif. Een allergische reactie kan snel ernstig worden en vraagt onmiddellijk om medische hulp. Ten tweede als iemand meerdere steken tegelijk krijgt. Bij massale aanvallen kan de hoeveelheid gif zelfs bij niet-allergische mensen voor serieuze problemen zorgen. Kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem lopen daarbij extra risico.
De monsterwesp is van nature niet agressief tegenover mensen. Aanvallen gebeuren vrijwel altijd als het nest verstoord wordt of als het dier zich bedreigd voelt. Ga je toevallig langs een nest, dan is de kans klein dat de wespen direct aanvallen. Maar kom je onbedoeld te dichtbij of maak je plotselinge bewegingen, dan kan dat snel veranderen.
Wat maakt de monsterwesp zo’n bedreiging?
De echte schade die de Aziatische hoornaar aanricht, heeft minder te maken met gevaar voor mensen en meer met de impact op de natuur. De monsterwesp is een gevaarlijke jager op bijen. Hij hangt vlak voor bijenkasten en vangt bijen in de vlucht op om mee terug te nemen naar het nest als voedsel. Dit kan bijenkolonies zwaar onder druk zetten en heeft daarmee een negatief effect op bestuiving van gewassen en wilde planten.
Imkers zien hun volken soms snel slinken door aanvallen van de monsterwesp. In gebieden waar de Aziatische hoornaar al jaren aanwezig is, zoals in grote delen van Frankrijk, is de schade aan bijenvolken aanzienlijk.
Wat moet je doen als je een monsterwesp of nest ziet?
Blijf rustig en loop langzaam weg als je een Aziatische hoornaar ziet. Sla niet naar het beest, want dat vergroot de kans op een steek. Zie je een nest, kom er dan niet dichtbij en probeer het zeker niet zelf te verwijderen. Nesten kunnen tienduizenden exemplaren bevatten en een verstoord nest leidt tot felle aanvallen.
In Nederland en België kun je een waarneming van de Aziatische hoornaar melden bij bevoegde instanties, zodat het nest professioneel verwijderd kan worden. In Nederland kun je terecht bij de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) of via meldpunten van provinciale omgevingsdiensten. In België loopt de meldplicht via Invasieve Soorten in Vlaanderen. Verwijdering is in de meeste gevallen een klus voor gespecialiseerde bestrijders.
Wat te doen bij een steek van de monsterwesp?
Bij een steek van de monsterwesp gelden dezelfde regels als bij andere wespenstekers. Koel de plek direct met koud water of een ijspak. Gebruik eventueel een antihistaminecreme of pijnstiller om de zwelling en pijn te verminderen. Raak de steekplek niet met vuile handen aan om infectie te voorkomen.
Merk je na een steek dat je ademhaling moeilijker wordt, je gezicht opzwelt, je je duizelig voelt of je hart sneller klopt dan normaal? Bel dan meteen 112. Dit kunnen tekenen zijn van anafylaxie, een ernstige allergische reactie die snel medische aandacht vraagt. Heb je een bekende wespenallergie, draag dan altijd een adrenaline-auto-injector (epipen) bij je in periodes dat de wespen actief zijn.
De monsterwesp is indrukwekkend en verdient respect, maar hoeft geen paniek te veroorzaken. Houd afstand, meld nesten bij de juiste instanties en reageer bij een steek kalm en gericht. Dat is alles wat je nodig hebt om veilig met dit beest om te gaan.
