Het krekelgeluid op een warme zomeravond is voor veel mensen een vertrouwd geluid. Je hoort het in de tuin, langs de bosrand of op een camping in Zuid-Europa. Toch weten de meeste mensen weinig over hoe krekels dat geluid maken, waarom ze het doen en wat het ons kan vertellen. Dat is jammer, want achter dat simpele getjirp gaat een heel bijzonder verhaal schuil.
Zo maken krekels hun kenmerkende geluid
Krekels maken geluid op een manier die stridulatie heet. Ze wrijven daarbij hun vleugels langs elkaar. Op één vleugel zit een soort rij tanden, een soort kam. De andere vleugel heeft een harde rand. Als de krekel zijn vleugels beweegt, schuurt die rand langs de tanden en ontstaat er een toon. Hoe snel de krekel zijn vleugels beweegt, bepaalt de hoogte en het ritme van het geluid. Niet alle krekels klinken hetzelfde. Elke soort heeft een eigen patroon van trillingen, een eigen ritme en een eigen toonhoogte. Daardoor klinkt de veldkrekel anders dan de huiskrekel, en die klinkt weer anders dan de mediterrane krekel die je in Zuid-Europa hoort.
Waarom krekels zingen en wanneer je ze hoort
Alleen de mannetjeskrekels produceren geluid. Ze doen dat vooral om vrouwtjes aan te trekken. Het is dus eigenlijk een liefdeslied. Naast het roepen om een partner gebruiken sommige soorten ook specifieke geluiden om rivalen weg te jagen. Het tijdstip waarop je krekels hoort, verschilt per soort. Veel soorten zijn het actiefst bij schemering en in de nacht. De temperatuur speelt daarbij een grote rol. Hoe warmer het is, hoe sneller krekels tjirpen. Er bestaat zelfs een vuistregel die Dolbeers wet heet: door het aantal tjirps per minuut te tellen en een berekening toe te passen, kun je de buitentemperatuur schatten. Een grappig en verrassend feitje dat laat zien hoe nauw het gedrag van krekels samenhangt met hun omgeving.
Krekels herkennen aan hun geluid
Het geluid van krekels is niet alleen mooi om naar te luisteren, het is ook bruikbaar voor natuuronderzoek. Omdat elke soort een eigen geluidsprofiel heeft, kunnen onderzoekers krekels op soort bepalen door hun geluid op te nemen en te analyseren. Sinds 2022 is het platform Xeno-canto, dat oorspronkelijk bekend was van vogelgeluiden, uitgebreid met opnamen van sprinkhanen en krekels. Iedereen die geluidsopnamen maakt in de natuur kan die nu delen en vergelijken. Zelfs geluiden die voor mensen niet hoorbaar zijn, omdat ze buiten ons gehoorsbereik vallen, kunnen met speciale apparatuur worden vastgelegd en geanalyseerd. Daardoor wordt het steeds beter mogelijk om bij te houden welke soorten waar voorkomen en hoe populaties zich door de jaren heen veranderen.
Krekels in Nederland en wat hun aanwezigheid zegt
In Nederland komen maar een handvol krekelsoorten voor. De meest bekende is de veldkrekel, een soort die de afgelopen decennia zeldzamer is geworden. Het verlies van open, zanderige plekken en droge graslanden heeft ervoor gezorgd dat deze krekel nog maar op weinig plaatsen te vinden is. Wie in de zomer een veldkrekel hoort, bevindt zich dus op een plek met bijzondere natuurwaarde. Het zomerse getjirp is daarmee meer dan alleen een aangenaam achtergrondgeluid. Het is een signaal dat laat zien hoe het gaat met de natuur op die plek. Gelukkig zijn er steeds meer mensen die krekelgeluiden opnemen en melden, wat helpt om een beter beeld te krijgen van de verspreiding van deze dieren in ons land.
Veelgestelde vragen over krekelgeluid
Waarom tjirpen krekels vaker als het warm is?
Krekels zijn koudbloedige dieren, wat betekent dat hun lichaamstemperatuur meegaat met de omgevingstemperatuur. Bij hogere temperaturen werken hun spieren sneller, waardoor ze hun vleugels sneller bewegen. Dat leidt tot meer tjirps per minuut. Bij koude nachten hoor je krekels daarom veel minder of helemaal niet.
Hoe kan ik een krekelsoort herkennen aan zijn geluid?
Elke krekelsoort heeft een eigen ritme en toonhoogte. Met een geluidsopname kun je het geluid vergelijken via platforms zoals Xeno-canto, waar opnamen van verschillende soorten te vinden zijn. Er zijn ook apps beschikbaar die geluiden automatisch kunnen vergelijken met bekende opnamen in een database.
Maken alle krekels hoorbaar geluid voor mensen?
Niet alle krekels produceren geluiden die mensen kunnen horen. Sommige soorten communiceren op frequenties die buiten ons gehoorsbereik vallen. Met speciale opnameapparatuur kunnen die geluiden wel worden vastgelegd en zichtbaar gemaakt als geluidsgolf.
Zijn krekels en sprinkhanen hetzelfde?
Krekels en sprinkhanen zijn verwante maar verschillende insecten. Beide maken geluid door wrijving, maar ze doen dat op een andere manier. Sprinkhanen wrijven meestal een achterpoot langs een vleugel, terwijl krekels twee vleugels langs elkaar bewegen. Ook hun uiterlijk, leefomgeving en gedrag verschillen van elkaar.
