De grootste sprinkhaan die je in Nederland en België tegenkomt, is de grote groene sabelsprinkhaan (Tettigonia viridissima). Dit insect kan een lichaamslengte bereiken van wel 4 tot 5 centimeter, en vrouwtjes zijn door hun lange legboor soms nog groter. Het is daarmee een van de meest opvallende sprinkhanen van onze streken, zowel door zijn formaat als door zijn doordringende geluid.
Kenmerken van de grote groene sabelsprinkhaan
De grote groene sabelsprinkhaan is vrijwel volledig felgroen van kleur, met een bruine streep over de bovenkant van het lichaam. De vleugels zijn lang en reiken ver over het achterlijf. Bij het vrouwtje valt meteen de opvallende legboor op, die wel zo lang kan zijn als het lichaam zelf en een licht gebogen, sabelachtige vorm heeft. Aan die legboor dankt de soort ook zijn naam.
De antennes zijn uitzonderlijk lang, zeker in verhouding tot het lichaam. Dit is een kenmerk van sabelsprinkhanen in het algemeen: ze worden ook wel “langsprietsprinkhanen” genoemd, in tegenstelling tot de kortsprietige veldsprinkhanen. De grote groene sabelsprinkhaan heeft zes poten, waarvan de achterpoten krachtig zijn en dienen om mee te springen.
Geluid: een onmiskenbaar zomers tsjirpen
De grote sprinkhaan is waarschijnlijk makkelijker te hóren dan te zien. Het mannetje produceert een luid, schurend geluid door zijn vleugels tegen elkaar te wrijven, een techniek die stridulair heet. Het geluid klinkt als een aanhoudend, hoog “srrrr” en is voor mensen goed hoorbaar, ook op afstand. Op warme zomeravonden is het een vertrouwd geluid in struwelen, hagen en hoog gras.
Het geluid dient om vrouwtjes aan te trekken. Ieder mannetje heeft een eigen ritme, en vrouwtjes reageren actief op het gezang. De roep van de grote groene sabelsprinkhaan is luider en grover dan die van kleinere soorten zoals de gewone groene sabelsprinkhaan.
Waar leeft de grote sprinkhaan?
Je treft de grote groene sabelsprinkhaan aan in warme, zonnige plekken met hoge begroeiing. Denk aan bosranden, hagen, bramenstruwelen, ruige wegbermen en tuinen met hoge struiken. De soort komt voor in vrijwel heel Nederland en België, al is hij in het noorden wat schaarser dan in het zuiden.
De dieren zijn actief van midden zomer tot in de herfst, ruwweg van juli tot oktober. Ze leven hoog in de vegetatie en zijn daardoor niet snel te spotten, ook al zijn ze fors van formaat. Bij warm weer zijn ze ook in de avond en vroege nacht actief, wat ze onderscheidt van veel andere insecten.
Wat eet een grote sprinkhaan?
De grote groene sabelsprinkhaan is een alleseter, maar heeft een duidelijke voorkeur voor dierlijk voedsel. Hij jaagt op andere insecten, zoals vliegen, rupsen en kleinere sprinkhanen. Daarnaast eet hij ook plantaardig materiaal, zoals bladeren, bloemen en zacht fruit. In de wetenschappelijke literatuur wordt de soort dan ook aangeduid als omnivoor.
Die combinatie van plantaardig en dierlijk voedsel maakt hem flexibel. In tuinen kan hij soms schade aanrichten aan zachte vruchten, al is de impact in de praktijk voor de meeste tuiniers verwaarloosbaar.
Voortplanting en levenscyclus
Na de paring zet het vrouwtje eieren af in de grond met behulp van haar lange legboor. De eitjes overwinteren in de bodem en komen in het voorjaar uit. De jonge sprinkhanen, nimfen genaamd, lijken al sterk op de volwassen dieren maar hebben nog geen functionele vleugels. Ze groeien via een reeks vervellingsstadiën, totdat ze na de laatste vervelling volledig volwassen zijn, met volledige vleugels.
Volwassen dieren leven niet lang. Na de voortplanting sterven ze in de loop van de herfst. De soort overwintert dus alleen als ei in de bodem, niet als volwassen dier of nimf.
Grote sprinkhaan in je tuin: wat kun je doen?
Een grote groene sabelsprinkhaan in je tuin is geen reden tot zorg. De soort is inheems, niet giftig en heeft geen angelapparaat waarmee hij mensen kan verwonden. Als je hem vastpakt, kan hij proberen te bijten, maar de beet is hooguit een klein knijpje en doet nauwelijks pijn.
Wil je meer grote sprinkhanen in je tuin aantrekken? Laat dan een stuk tuin wat ruiger, met hoog gras, bramen of struweel. Vermijd het gebruik van pesticiden, want die schaden de insectenpopulatie als geheel. Een wilde hoek is voor de grote sprinkhaan vaak al genoeg om zich te vestigen.
De grote groene sabelsprinkhaan is een gezonde indicator van een soortenrijke tuin. Hoor je hem op een warme zomeravond, dan is dat een goed teken: de omgeving is gevarieerd genoeg voor een van de markantste sprinkhanen van onze streken.
